AMHXANON

Διεθνές Περιοδικό του Εργαστηρίου Έρευνας στην Πρακτική Φιλοσοφία

ISSN: 2459-2846

 
 
 
 

Προσανατολισμός

Να αναφανούν, αναγνωριστούν, ερωτηθούν, αναψηλαφηθούν οι φιλοσοφικοί τόποι και τρόποι και η ιδιόμορφη χαρτογραφία και κινησιολογία τους στους χωρόχρονους της εκπαίδευσης. Οι τρόποι, οι μορφές, οι αναδιπλώσεις, οι αφηγήσεις, οι ενσωματώσεις της πρακτικής φιλοσοφίας, η φιλοσοφική από-ανασυγκρότηση της έννοιας της εφαρμογής, οι τρόποι, οι μορφές, οι αναδιπλώσεις, οι μετασχηματισμοί, οι στροφές της εφαρμοσμένης φιλοσοφίας, οι φιλοσοφικές κατανοήσεις της έννοιας, των εμφανίσεων, των κινήσεων, των φωνών της πράξης μέσα σε μορφές ζωής.

 
 

Περιεχόμενο

Το Διεθνές Περιοδικό Αμήχανον είναι διετές με επιτροπή κριτών και περιλαμβάνει ενότητες σχετικά με:

  • Τις δραστηριότητες του Εργαστηρίου Έρευνας στην Πρακτική Φιλοσοφία (Ε.Ε.Π.Φ.)
  • Τρόπους φιλοσοφικής προσέγγισης/διαχείρισης ενός κατά κανόνα μη φιλοσοφικού υλικού (περί “φιλοσοφικής εφαρμογής”)
  • Σκέψεις, σχόλια, δια-λόγους, κριτικά κείμενα που επιχειρούν να περιχαρακώσουν την έννοια της πρακτικής & της εφαρμοσμένης φιλοσοφίας
  • Θεωρητικά κείμενα γύρω από επιλεγμένες κάθε φορά έννοιες & θεματικές που αναδεικνύουν όψεις του χώρου της πρακτικής φιλοσοφίας

Yπεύθυνη Σύνταξης & Επιστημονική Επιμέλεια

Ομάδα Στήριξης

Οι Υποψ. Διδ. του Παν/μίου Αιγαίου:

  • Σωτήριος Μπάρδας (διαχείριση ιστοσελίδας, σελιδοποίηση, μορφοποίηση άρθρων & μεταφράσεις)
  • Έλενα Νικολακοπούλου (αλληλογραφία, μορφοποίηση άρθρων & μεταφράσεις)
  • Ευγενία Πάττα (μορφοποίηση άρθρων & μεταφράσεις)
  • Ελένη Χρονοπούλου (μορφοποίηση άρθρων & μεταφράσεις)

Επιτροπή Κριτών

  • Adalberto Carvalho, University of Porto
  • Filipe Ceppas de Carvalho e Faria, University of State of Rio  Janeiro (UERJ)
  • Jean-Francois Dupeyron, Université de Bordeaux
  • Αλέκος Θεοδωρίδης, Δημοκρίτειο Παν/μιο Θράκης
  • Arie Kizel, Haifa University
  • Walter Kohan, University of State of Rio de Janeiro (UERJ)
  • Didier Moreau, Université  de Paris 8 Saint-Denis
  • Pablo Flores del Rosario, ISCEEM, Mexico
  • Jacques Quintin, University of Sherbrooke
 
 

Πρόσκληση υποβολής άρθρων, 2020 – 2022

Το Διεθνές Περιοδικό “Αμήχανον” του Εργαστηρίου Έρευνας στην Πρακτική  Φιλοσοφία (Ε.Ε.Π.Φ.) προσκαλεί για την υποβολή άρθρων στο πλαίσιο της θεματικής:

Πρακτική Φιλοσοφία & Performance

Προθεσμία υποβολής άρθρων μέχρι 31 Μαΐου 2022.

Για υποβολή πρότασης πατήστε  ΕΔΩ

Βασικές γλώσσες υποβολής κειμένων: γαλλικά ή αγγλικά ή ελληνικά.
 

Γλώσσες περίληψης: γαλλικά & αγγλικά (& για τις/τους Ελληνίδες/Έλληνες συγγραφείς & ελληνικά)

*Δεκτά γίνονται και κείμενα στα ιταλικά, ισπανικά, πορτογαλικά & γερμανικά, υπό την προϋπόθεση ότι θα  συνοδεύονται από εκτεταμένη περίληψη (από 3 έως 5 σελίδες) στα γαλλικά ή στα αγγλικά.

Για το σύστημα καταγραφής αναφορών & τις οδηγίες μορφοποίησης κειμένων, πατήστε εδώ

Για συμπληρωματικές πληροφορίες, μπορείτε να επικοινωνείτε στην ηλεκτρονική διεύθυνση:

lab-prapl-ph@aegean.gr

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ

Ο Ευρωπαϊκός Γενικός Κανονισμός Προστασίας Δεδομένων (GDPR – ΕΕ 2016/679) τέθηκε σε πλήρη εφαρμογή στις 25 Μαΐου 2018. Στο πλαίσιο αυτό,  θα επιθυμούσαμε να σας ενημερώσουμε ότι προβήκαμε στην προσαρμογή των όρων που διέπουν τη διαδικασία υποβολής άρθρων στο περιοδικό Αμήχανον. Οι βασικές αλλαγές αφορούν στην Προστασία των Προσωπικών Δεδομένων, ώστε να ικανοποιούνται οι προϋποθέσεις που θέτει ο Ευρωπαϊκός Κανονισμός Προστασίας Δεδομένων.

  1. Συλλογή και επεξεργασία προσωπικών δεδομένων

Κατά την υποβολή άρθρων στο περιοδικό Αμήχανον και μέσω της φόρμας υποβολής, συλλέγονται, διατηρούνται και αποτελούν αντικείμενο επεξεργασίας δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα (εφεξής αναφερόμενα ως «προσωπικά δεδομένα») των συγγραφέων.

Τα ακριβή προσωπικά δεδομένα που συλλέγονται και αποτελούν αντικείμενο επεξεργασίας, περιορίζονται στα απαραίτητα για την διαδικασία κρίσης του άρθρου & την επικοινωνία με το/τη συντάκτη/τρια. Τα δεδομένα αυτά, τα οποία δεν ανακοινώνονται ούτε κοινοποιούνται σε τρίτα πρόσωπα, μπορείτε να δείτε αναλυτικά εδώ.

  1.  Σκοπός επεξεργασίας προσωπικών δεδομένων

Η συλλογή και επεξεργασία των προσωπικών δεδομένων πραγματοποιείται αποκλειστικά για τους ακόλουθους σκοπούς:

2.1. Υποβολή και αξιολόγηση άρθρων

Υποβολή άρθρων και  αξιολόγησή τους, σύμφωνα με την αναγραφόμενη policy του περιοδικού ( Peer Review Process).

2.2. Επεξεργασία αναγκαία για τη διασφάλιση του έννομου συμφέροντος όσων υποβάλλουν άρθρο προς κρίση

Τα δεδομένα που υποβάλλονται  από τους/τις συγγραφείς μέσω της αίτησης υποβολής άρθρου, θα διατηρούνται και θα αποτελούν αντικείμενο επεξεργασίας, στο βαθμό ο οποίος απαιτείται για τη θεμελίωση, άσκηση ή υποστήριξη νομικών αξιώσεων τους.

 

  1. Χρονικό διάστημα διατήρησης προσωπικών δεδομένων

Οι αιτήσεις των συγγραφέων των οποίων τα άρθρα δεν έγιναν δεκτά,  διαγράφονται και καταστρέφονται μετά την πάροδο ενός (1) ακαδημαϊκού έτους.

Οι αιτήσεις των συγγραφέων των οποίων τα άρθρα έγιναν δεκτά, διατηρούνται επ’αόριστον.

 

  1. Δικαιώματα συγγραφέων αναφορικά με τα προσωπικά δεδομένα

Το Πανεπιστήμιο Αιγαίου διασφαλίζει τα δικαιώματα των συντακτών/τριών σχετικά με την επεξεργασία των προσωπικών δεδομένων τους και φροντίζει τη διευκόλυνση της άσκησης των δικαιωμάτων τους.

 

Οι συγγραφείς των άρθρων έχουν δικαίωμα να ζητήσουν:

  1. πρόσβαση στα προσωπικά τους δεδομένα και πληροφορίες σχετικά με το ποια δεδομένα τους επεξεργαζόμαστε, τους σκοπούς της επεξεργασίας, τους/τις αποδέκτες/τριες και τη διάρκεια της επεξεργασίας,
  2. διόρθωση των προσωπικών τους δεδομένων, σε περίπτωση που είναι ανακριβή ή ελλιπή,
  3. διαγραφή των προσωπικών τους δεδομένων, εφόσον συντρέχουν οι νόμιμες προϋποθέσεις.
  1. περιορισμό της επεξεργασίας των προσωπικών τους δεδομένων,
  2. φορητότητα των δεδομένων τους, δηλαδή να έχουν τη δυνατότητα λάβουν τα δεδομένα που έχουν παράσχει σε δομημένο, κοινώς χρησιμοποιούμενο μορφότυπο ή να ζητήσουν την απευθείας αποστολή τους σε τρίτο,
  3. ανάκληση, οποιαδήποτε στιγμή, της συγκατάθεσής τους για την επεξεργασία των προσωπικών τους δεδομένων, συμπεριλαμβανομένης της αυτοματοποιημένης επεξεργασίας τους για τη διαμόρφωση του προφίλ τους. Στην περίπτωση αυτή, θα διακοπεί η επεξεργασία τους από εμάς, χωρίς αυτό να επηρεάζει τη νομιμότητα κάθε επεξεργασίας μέχρι τη στιγμή ανάκλησης της συγκατάθεσής τους.

 

Σημειώνεται ότι, όταν θεωρείται από τους/τις συγγραφείς ότι παραβιάζονται δικαιώματά τους σχετικά με θέματα προστασίας προσωπικών δεδομένων, έχουν το δικαίωμα να απευθυνθούν στον/στην Υπεύθυνο/η Επεξεργασίας Δεδομένων του Πανεπιστημίου Αιγαίου (dpo@aegean.gr).

Υπενθυμίζεται ότι αρμόδια αρχή για τη χώρα είναι η Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα (www.dpa.gr, +0030 210.6475.600).

Εάν το περιοδικό αυτό στοχεύει στο να αναφανούν, αναγνωριστούν, ερωτηθούν, αναψηλαφηθούν οι φιλοσοφικοί τόποι και τρόποι και η ιδιόμορφη χαρτογραφία και κινησιολογία τους στους χωρόχρονους της εκπαίδευσης, οι τρόποι, οι μορφές, οι αναδιπλώσεις, οι αφηγήσεις, οι ενσωματώσεις της πρακτικής φιλοσοφίας, η φιλοσοφική από-ανασυγκρότηση της έννοιας της εφαρμογής, οι τρόποι, οι μορφές, οι αναδιπλώσεις, οι μετασχηματισμοί, οι στροφές της εφαρμοσμένης φιλοσοφίας, οι φιλοσοφικές κατανοήσεις της έννοιας, των εμφανίσεων, των κινήσεων, των φωνών της πράξης μέσα σε μορφές ζωής, είναι, παρόλα αυτά ένα αμήχανον περιοδικό. Αμήχανον μπροστά σε αυτά που στοχεύει, σε όσα πρέπει να αναφανούν, μπροστά στις μορφές και τις αναδιπλώσεις τους, μπροστά στις ανασυγκροτήσεις και τις στροφές των νοημάτων, μπροστά στο ερώτημα περί πρακτικού και εφαρμοσμένου, περί της φιλοσοφίας της ίδιας και της φιλοσοφικής κατανόησης. Αμήχανον ως μη αποτελεσματικό, άτεχνο, inexpugnabilis, ineluctabilis, inennarabilis, immensus, infinitus, incredibilis, ως αμήχανος λόγος, αμηχάνως, με απορία να στέκεται σε αυτά που περιλαμβάνει, στο απέραντο, όπως η θάλασσα της σωκρατικής απορίας και η νάρκη της – όπως η νάρκη. Ξένος λόγος.
Σκρατες, κουον μν γωγε πρν κα συγγε-νσθαι σοι τι σ οδν λλο ατς τε πορες κα τος λλους ποιες πορεν κα νν, ς γ μοι δοκες, γοητεεις με κα φαρμττεις κα τεχνς κατεπδεις, στε μεστν πορας γεγονναι. κα δοκες μοι παντελς, ε δε τι κα σκψαι, μοιτατος εναι τ τε εδος κα τλλα τατ τ πλατείᾳ νρκ τ θαλαττίᾳ·κα γρ ατη τν ε πλησι-ζοντα κα πτμενον ναρκν ποιε, κα σ δοκες μοι νν μ τοιοτν τι πεποιηκναι, [ναρκν]·ληθς γρ γωγε κα τν ψυχν κα τ στμα ναρκ, κα οκ χω τι ποκρνωμα σοι. κατοι μυρικις γε περ ρετς παμπλλους λγους ερηκα κα πρς πολλος, κα πνυ ε, ς γε μαυτ δκουν νν δ οδ’ τι στν τ παρπαν χω επεν. κα μοι δοκες ε βουλεεσθαι οκ κπλων νθνδε οδ’ ποδημν·ε γρ ξνος ν λλ πλει τοιατα ποιος, τχ’ ν ς γης παχθεης [Μένων, 80ab]
 Και εάν όλα αυτά, μπορούν να περνούν στο παρασκήνιο ενός τέτοιου περιοδικού, στη σκηνή του, οι λόγοι φαίνονται κάθε άλλο παρά αμήχανοι, ως παράδοξο το οποίο δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί, μόνο να αναδειχθεί στο μέτρο του δυνατού. Το Αμήχανον παρακολουθεί τις κινήσεις του Εργαστηρίου Έρευνας στην Πρακτική Φιλοσοφία, επιχειρώντας να αναδείξει αυτή τη στάση, ως στάση κατεξοχήν του ίδιου του Εργαστηρίου. Θέλοντας να περιλάβει τα κενά, τις δυσκολίες, τις απορίες, τις εμπλοκές στην διερεύνηση και κατανόηση των εννοιών που φέρονται εντός του πεδίου της πρακτικής φιλοσοφίας, της επιλογής, δημιουργίας και αξιοποίησης των υλικών, των ενεργειών, δράσεων και πράξεων που συνδέονται με την ανάπτυξη ενός τέτοιου πεδίου. Kατά μία έννοια, το περιοδικό μετατρέπεται σε ημερολόγιο.
 Σε αυτό το 1ο τεύχος, καταμετρούμε παλαιότερες δράσεις του Ε.Ε.Π.Φ. (τότε, ως Εργαστήριο Έρευνας στην Πρακτική και Εφαρμοσμένη Φιλοσοφία, Ε.Ε.Π.Ε.Φ.), που αναπτύχθηκαν κατά το ακαδημαϊκό έτος 2015-16, προσπαθώντας να αναδείξουμε το στοιχείο της αργής οικοδόμησης των σκέψεων και των αντιλήψεων, καθώς ερευνητικά προσεγγίζουμε τις θεματικές που μας απασχολούν.
 Η 1η ενότητα, [Auditorium], περιλαμβάνει θεωρητικά κείμενα που ασχολούνται με την έννοια του σώματος και τη φιλοσοφική κατανόησή της σε διαφορετικά επίπεδα (αισθητικό, ανθρωπολογικό, ηθικό, ιστορικό, εκπαιδευτικό, φαινομενολογικό) στον απόηχο επιστημονικής συνάντησης που οργάνωσε το Ε.Ε.Π.Φ. το 2016, επιχειρώντας να διερευνήσει τα ίχνη του σώματος σε σειρά ενεργειών που διαμορφώνουν με αργούς ρυθμούς μία κατανόηση της Πρακτικής Φιλοσοφίας, καθώς αυτή φαίνεται να μπορεί να τις ενσωματώνει και να τις αναδιοργανώνει. Η συγκεκριμένη ενότητα θα είναι σταθερή και θα επιχειρεί να θέτει σε συζήτηση έννοιες ή θεματικές που μπορούν να συνδεθούν με την Πρακτική Φιλοσοφία εξελίσσοντας και εξειδικεύοντας έτι περαιτέρω αυτή τη σύνδεση.
 Η 2η ενότητα [Στο Εργαστήριο] καταγράφει δράσεις του Ε.Ε.Π.Φ. που σχεδιάστηκαν, ώστε να διερευνήσουν τον τρόπο με τον οποίο είναι δυνατόν να συγκροτηθούν ερευνητικές πρακτικές με φιλοσοφικούς τρόπους, που θα αναπτύσσονται σε δημόσιους χώρους (π.χ. σχολείο, κοινότητα) και να αναμετρήσουν τα αποτελέσματα των εφαρμογών τους σε συνάρτηση με τη δυναμική του θεωρητικού τους πλαισίου και τη σύνδεσή τους κυρίως με το χώρο της Τέχνης.
 Η 3η ενότητα [Θεωρίες και Πρακτικές] συμπεριλαμβάνει την καταγραφή φιλοσοφικών πρακτικών μαζί με παιδιά, που αναπτύχθηκαν εκτός του Ε.Ε.Π.Φ., μεταφέροντας τη φιλοσοφία στο χώρο της εμπειρίας, μέσα από την τέχνη και τη συζήτηση – θέτοντας εκ νέου το ερώτημα της δυνατής συσχέτισής τους με την πρακτική φιλοσοφία, εάν δηλαδή, και με ποιον τρόπο ανάγονται στο πεδίο και με ποιον τρόπο το διαμορφώνουν.
 Τέλος, η 4η ενότητα [Συνεντεύξεις] παρουσιάζει μία προσωπική ερευνητική πορεία σε σχέση με τη φιλοσοφία – τον τρόπο με τον οποίο ανοίγονται δρόμοι, μέσα από την ενασχόληση με τη φιλοσοφία, για την ίδια τη φιλοσοφία και για το πρόσωπο που την ασκεί. Στην ενότητα αυτή, θα συστηματοποιηθεί και θα εντατικοποιηθεί η διερεύνηση της προσωπικής εμπλοκής με τη φιλοσοφία ως μορφή πράξη.
 Εκ τε γαρ ουδάμ’εόντος αμήχανόν εστι γενέσθαι
Και τα’εόν εξαπολέσθαι ανήνυστον και άπυστον.
Αιεί γαρ τη γ’έσται, όπη κέ τις αιέν ερείδη
Eμπεδοκλέους, Απόσπ. 12 [Αριστοτέλης] Μ.Ξ.Γ. 2, 975b1
[στο: G.S.Kirk & J.E. Raven, M. Schofield, The Presocratic Philosophers]
Καθ. Έλενα Θεοδωροπούλου
Διευθύντρια του Ε.Ε.Π.Φ.
Φάκελος: «Σκέψη για το σώμα: φιλοσοφικές προσεγγίσεις»
Η ενότητα του Auditorium περιλαμβάνει θεωρητικά κείμενα που ασχολούνται κάθε φορά με μια έννοια ή μία θεματική, η οποία θεωρείται ότι συμμετέχει στη διαμόρφωση μίας κατανόησης της πρακτικής Φιλοσοφίας, καθώς, αντίστροφα, αυτή φαίνεται να μπορεί να ενσωματώνει και να αναδιοργανώνει τέτοιες έννοιες ή θεματικές, που, ενόσω, τίθενται σε συζήτηση, επιτρέπουν μία περαιτέρω εξέλιξη και εξειδίκευση της σύνδεσής τους με το πεδίο της πρακτικής φιλοσοφίας.
2016-2019
«Σκέψη για το σώμα: φιλοσοφικές προσεγγίσεις»
Περισσότερo από την εικόνα, το καθεστώς και τη θέση του σώματος μέσα στον εκπαιδευτικό χώρο και μηχανισμό, τη μάχη υπέρ ή κατά του δυϊσμού σώματος-πνεύματος, τη μετάβαση μεταξύ εσωτερικότητας και εξωτερικότητας, του ενσώματου και του βιωμένου, την αναπαράσταση και την επιτέλεση, την οδύνη και την ηδονή, τη σύνδεση μταξύ του ωραίου και του άσχημου και την ανάδυση του τερατώδους, περισσότερο από την βιοπολιτική και τον βασανισμό, τη διασωματικότητα και το κοίταγμα, τα μυστήρια της σάρκας και την ευαισθησία, την ένταση μεταξύ απόστασης και αγγίγματος, περισσότερο από τη σύνδεση μεταξύ χειρονομιών και ομιλίας, την ποιητική του εδώ και του εκεί, της ζωής και του θανάτου, περισσότερο από το σώμα της τέχνης, την ποιητική της κίνησης και της ακινησίας, τον καθρέφτη και την αδιαφάνεια, την ηθική του ορίου, την εμπειρία της ωμότητας, περισσότερο από τη γυμνότητα, το «πράγμα» [res] και την απανθρωποποίηση, το θρησκευτικό σώμα και το εκστατικό σώμα, το ορατό όριο ανάμεσα στη ζωή και το θάνατο, το τραύμα κ η γη της ανθρώπινης υπόστασης: μία παγίδα για τη σκέψη μάλλον. Πέρα από το φάσμα του σώματος, το σώμα-ζώο και το καρναβαλικό σώμα, το σώμα ως κατασκευή και το σώμα ως μελέτη και προβολή, το σώμα βεβιωμένο, περισσότερο από το υλικό σώμα και το επιθυμητό σώμα, περισσότερο από τη μάζα του σώματος, τo σώμα-συναρμολόγηση, το σώμα-αντικείμενο και τον κυβερνο-οργανισμό και λιγότερο από όλα αυτά: τι απομένει από το σώμα, τι είναι σωματικό, τι ενσωματωμένο και τι αποσωματοποιημένο; Τι συμβαίνει με τη φιλοσοφική σύλληψη του και πως αυτή μεταφέρει την αντίληψη και τη συμπερίληψη του σώματος στις διαφορετικές μορφές εμπειρίας & έκφρασης;
Στον απόηχο των «Ημερών Εργαστηρίων. Φιλοσοφία της Παιδείας στην Πράξη» (4η Συνάντηση), με θέμα «Σώμα φιλοσοφικό / Σώμα στην Εκπαίδευση» (Ρόδος, 26-29 Μαΐου 2016), τα κείμενα που συμπεριλαμβάνονται εδώ, προσεγγίζουν το σώμα από διαφορετικές οπτικές γωνίες αναδεικνύοντας ακριβώς από την μια τις αιχμές στις οποίες προσκρούουν οι προσπάθειες ορισμού, από την άλλη μία ιδιόμορφη ανοιχτότητα που επιτρέπει πολλαπλές προσεγγίσεις στη μελέτη του. Ανθρωπολογικά, εκπαιδευτικά, φαινομενολογικά, κοινωνικο-πολιτικά, αισθητικά, ηθικά, κυριολεκτικά ή μεταφορικά, οι οπτικές γωνίες πολλαπλασιάζονται αναδεύοντας το ερώτημα που για την εκπαίδευση έχει ακόμα νόημα, διότι οι δύο πόλοι εξίσου υφίστανται : είναι το σώμα η έσχατη, ανυπέρβλητη πραγματικότητα (ακόμα και με την καταστροφή του) ή, φορέας του νοήματος, είναι το πέραν του σώματος, το α-σώματο ή η διελκυνστίνδα ανάμεσα στο σώμα κι ό, τι δεν είναι σώμα, οργανώνει το λόγο της ύπαρξής μας; Mια φιλοσοφία που θα φέρνει στο φως ως κίνηση ανάδειξής τους, τα ακατονόμαστα ή τα ανέγγιχτα από την εκπαίδευση, είναι η πρακτική φιλοσοφία που νοείται και ως τόπος φιλοξενίας τους και ως ο κόπος της για να μετατραπεί σε έναν τέτοιο τόπο- θα αναγνωρίζεται έτσι από την επίμονη κίνησή της προς τον εντοπισμό, την εγκόλπωση και την υπεράσπιση των mirabilia, των μη αναγώγιμων, των άτακτων, των απειθάρχητων της (εκπαιδευτικής πράξης), αυτών που φέρονται πεισματικά ως ξένα είτε στη φιλοσοφία (για παράδειγμα, το σώμα ως τέτοιο), είτε στην εκπαίδευση (για παράδειγμα, το σώμα ως παιδαγωγικά άκαυτο «υπόλειμμα» ή ως εύγλωττο σημείο της εκπαιδευτικής τάξης). Στην πραγματικότητα, η φιλοσοφία δεν μπόρεσε να διαφύγει του σώματος, ακόμα κι όταν αυτό εμφανίζεται ως ένα ludibrium materiae και η εκπαίδευση δεν μπόρεσε να απαλλαγεί από το σώμα, ακόμα και όταν το χάνει πίσω από τις πολλαπλές αποσαρκώσεις του.
Έλενα Θεοδωροπούλου
2016-2019
Oι φιλόσοφοι δεν αμέλησαν το σώμα
Το σώμα έχει συχνά περιοριστεί στη φυσική του διάσταση αν όχι στη φυσιολογική. Και δε βρίσκει τη θέση του σε ένα πλαίσιο μελέτης γενικότερα αφιερωμένης στην νοητική δραστηριότητα. Ή ακόμα, στη Γαλλία, επιφυλάσσεται μία θέση αποκλειστικά γι’ αυτό, στην περίπτωση των «Αθλητικών και Φυσικών Δραστηριοτήτων» (APS). Ακολουθεί δε η παλιά διαίρεση σε σώμα και πνεύμα, που επαναλαμβάνεται αδιάλειπτα στο πλαίσιο μιας άνισης ιεραρχίας στην ίδια τη λειτουργία των θεσμών. Θα ήθελα να υποστηρίξω εδώ, ότι το πρόβλημα δεν είναι τόσο να δώσουμε πίσω στο σώμα τη θέση που του αξίζει (πώς, άλλωστε, τέλος-τέλος να προσδιορίσουμε αυτή τη θέση;) αλλά να προτείνουμε έναν επαναπροσδιορισμό του. Τίποτα εξάλλου δεν είναι λιγότερο βέβαιο από την ιδέα που έχουμε, ότι αυτή η διαίρεση αντιστοιχεί σε κάτι διαφορετικό από μια κοινωνική και ιστορική κατασκευή της γνώμης. Αναφερόμαστε, για παράδειγμα, στο έργο του Έλληνα γιατρού Γαληνού από την Πέργαμο, ο οποίος, στο δεύτερο αιώνα, δε θεωρούσε ότι μπορούμε στην ιατρική να διαχωρίσουμε την ψυχή από το σώμα, συνδέοντας έτσι όλες τις ασθένειες του σώματος και της ψυχής με μια κακή ιδιοσυγκρασία του σώματος, στο οποίο, με τη σειρά τους εκείνες επενεργούσαν. Η πραγματεία του Ὅτι ὁ ἄριστος ἰατρὸς καὶ φιλόσοφος, παρέχει επ’αυτού μία χαρακτηριστική εμπειρία. Την ίδια εποχή, οι Πυρρώνειες Υποτυπώσεις του Σέξτου Εμπειρικού, αναπτύσσουν μία αξιοσημείωτη παρουσίαση της σημασίας που μπορούσε να αποδοθεί στα συναισθήματα (επομένως και στο σώμα) μέσα στο πλαίσιο της γνωστικής δραστηριότητας, προτείνοντας συνάμα μία φιλοσοφία ως τρόπο ζωής (αγωγή) και μία πρώιμη ηθολογία. Όσον αφορά στο Σπινόζα, δεν υπάρχει καμία αμφιβολία: «το Πνεύμα και το Σώμα είναι ένα και το αυτό» (Ηθική, ΙΙΙ, 2η πρότ.), επιβεβαιώνει, διευκρινίζοντας στη συνέχεια: «Κανένας μέχρι τώρα δεν έχει προσδιορίσει αυτά που μπορεί το σώμα». Ο Deleuze, από την πλευρά του, επέμεινε πολύ σ’ αυτό το σημείο (βλ. για παράδειγμα το βιβλίο του Σπινόζα, Πρακτική φιλοσοφία), το οποίο θα ήθελα να διαβάσω εκ νέου με τη σειρά μου, μέσα στο ιδιαίτερο πλαίσιο της εκπαίδευσης. Όχι: Τι πρέπει να διδάξω; Αλλά: Τι μπορεί το σώμα να κάνει; Είναι μία ριζοσπαστική παραδοχή της προϋπόθεσης. Εκκινώντας, όχι από τις υπερβατικές συστάσεις του θεσμού του Κράτους, αλλά από τα εγγενή αποτελέσματα της εμπειρίας. Δεν ξέρουμε τι μπορεί το σώμα (τη δύναμή του να παθαίνει και να δρα) και, πιο γενικά, τι μπορούν τα σώματα (στις συναντήσεις τους) – πρέπει λοιπόν να πειραματιστούμε. Αυτό σημαίνει να μάθουμε να γράφουμε; Η ερώτηση δεν είναι: Τι πρέπει να διδάξω; Αλλά: Τι μπορώ να κάνω μέσα στη σχέση μου με αυτή τη «γλώσσα» που είναι η γραφή. Μια σχέση έκτοτε «κοινωνικοποιημένη», και μάλιστα «συνεργατικά κοινωνικοποιημένη», έτσι ώστε το να γράφει κανείς να εκδηλώνεται ως «συναίσθημα» γραφής. Αυτό προϋποθέτει μια πρακτική ελεύθερης γραφής, με διάρκεια και κοινωνική αναγνώριση, έτσι ώστε η γραφή να γίνεται μια «πνευματική άσκηση», όπως έλεγε ο Pierre Hadot ∙ όχι μία δραστηριότητα θεσμικής κανονικοποίησης, αλλά μια φιλοσοφική ή υπαρξιακή πράξη. Όχι μια σχολική (ή σχολαστικιστική) δραστηριότητα, αλλά ένας μετασχηματισμός του εαυτού. Η μελέτη γίνεται ένα κοινωνικό πείραμα, όπου ο καθένας διερευνά και διευρύνει αυτό για το οποίο είναι ικανός, σύμφωνα με δύο αρχές: την επιβεβαίωση της ισότητας (Rancière) και την πρακτική της χαράς.
Λέξεις-κλειδιά: «Τι μπορεί το σώμα να κάνει;», εμπειρία, γραφή, επιβεβαίωση της ισότητας, πρακτική της χαράς.

Κατεβάστε ολόκληρο το άρθρο ΕΔΩ

 

Η φυσιολογία του υποκειμένου: ένας συμβολισμός για το μάτι
Σε απόλυτη αντίθεση με τη σύγχρονη φιλοσοφία, που από τον Descartes μέχρι τον Hegel φαίνεται να αποδέχεται την πρωτοκαθεδρία του σκεπτόμενου υποκειμένου ή της συνείδησης ως του ενωτικού εκείνου πεδίου ή υποστρώματος της ταυτότητας που καθορίζει και στηρίζει την ύπαρξη του κόσμου, το «υποκείμενο» για τον Nietzsche δεν είναι τίποτε άλλο από μια πίστη που αν και μπορεί να είναι ωφέλιμη για τη ζωή, παραμένει μια μυθιστορία, μια διερμήνευση, αλλά όχι ένα απόλυτο γεγονός ή μια αλήθεια. Η έγχρονη επιβεβαίωση της ταυτότητας του Εγώ μας παρέχει την ευκαιρία για μια πιο ατομιστική θεώρηση του «υποκειμένου»: το υποκείμενο δεν είναι τίποτα άλλο από τη στιγμή, είναι έγχρονο και πεπερασμένο, ενώ ταυτοχρόνως είναι καταδικασμένο να περιπίπτει στη λησμονιά του Είναι σε κάθε επόμενη στιγμή. Η θεώρηση του υποκειμένου ως πολλαπλότητας είναι τόσο ακριβής που δεν μας αφήνει κανένα περιθώριο για μεταφυσική παρηγοριά ή γαλήνη, αλλά αντιθέτως μας εκθέτει στη διονυσιακή υπερβολή της ίδιας της διονυσιακής ζωής και που μας διαμελίζει. Όπως υποστηρίζει ο Nietzsche, η σκέψη, ως ερμηνεία, είναι μια πράξη που δεν αναλαμβάνεται από ένα ενικό «υποκείμενο», αλλά από μια πολύ πιο σύνθετη και μυστήρια συνέργεια ενστίκτων και δυνάμεων κυριαρχίας, που όλα μαζί συνιστούν το φαινόμενο του ζωντανού σώματος.
Λέξεις-κλειδιά: Nietzsche, «υποκείμενο ως πολλαπλότητα», ζωντανό σώμα, έγχρονη εμπειρία, η σκέψη ως πράξη.

Κατεβάστε ολόκληρο το άρθρο ΕΔΩ

 

Το σώμα στις τέχνες. Μιμητικές και επιτελεστικές διαδικασίες.
Ένα μεγάλο τμήμα αυτού που αποκαλούμε πολιτισμική μάθηση συνίσταται στη μιμητική μάθηση, η οποία με τη σειρά της βρίσκεται στο επίκεντρο πολλών διαδικασιών εκπαίδευσης και εκπαίδευσης του εαυτού ως μια μορφή μάθησης μέσω των αισθήσεων, βασισμένη στο σώμα. σε αυτήν οι εικόνες, τα σχήματα και οι κινήσεις είναι αντικείμενα μάθησης. Αυτή η ενσωμάτωση έχει μακροπρόθεσμες συνέπειες που διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο σε όλους τους τομείς της κοινωνικής και πολιτισμικής ζωής. Συμμετέχοντας σε ζωντανές πρακτικές άλλων, οι άνθρωποι επεκτείνουν τον εκάστοτε ζωτικό τους χώρο και δημιουργούν για τον εαυτό τους νέους τρόπους εμπειρίας και πράξης. Η δεκτικότητα και η δραστηριότητα συναντώνται με παραγωγικό τρόπο. Σε όλους τους τομείς της ανθρώπινης ζωής, οι τελετουργίες και οι χειρονομίες είναι σημαντικές για τη μιμητική ανάπτυξη της σωματικής γνώσης. Η ενσώματη γνώση είναι απαραίτητη στη θρησκεία, στην πολιτική, στην οικονομία, στην επιστήμη, στις οικογένειες και στην εκπαίδευση. Η τελετουργική γνώση διευκολύνει εξίσου τόσο τη συνέχεια όσο και την αλλαγή, καθώς και την εμπειρία μετάβασης και υπέρβασης.
Λέξεις-κλειδιά: μιμητική μάθηση, ενσώματη γνώση, μίμηση διαμέσου των αισθήσεων, τελετουργική γνώση.

Κατεβάστε ολόκληρο το άρθρο ΕΔΩ

 

To άλλο, το όμοιο (;) στην τέχνη και τις βιοτεχνολογίες. To παράδειγμα του SymbioticΑ και του Tissue Culture & Art Project.
Το 1996, ο Oron Catts και η Ionat Zurr δημιούργησαν το Tissue Culture & Art Project (TC & A) και ίδρυσαν το SymbioticA γύρω από ένα ερευνητικό και αναπτυξιακό πρόγραμμα σχετικά με τη χρήση τεχνολογιών των ιστών ως ένα καλλιτεχνικό μέσο. Αυτό το πρώτο ερευνητικό εργαστήριο συγκεντρώνει επιστήμονες και καλλιτέχνες, οι οποίοι σχολιάζουν και διερευνούν τις δυνατότητες των βιοτεχνολογιών. Σκοπεύουμε σ’ αυτό το άρθρο να παρουσιάσουμε μερικά από τα ημι-ζώντα γλυπτά του ζεύγους των καλλιτεχνών που, μέσω μιας νέας τάξης αντικειμένων/όντων, αμφισβητούν τη σχέση μεταξύ Ανθρώπου και περιβάλλοντος.
Λέξεις-κλειδιά: ΒioArt, καλλιέργεια ιστών, ηθική, επιστήμες.

Κατεβάστε ολόκληρο το άρθρο ΕΔΩ

 

Θέατρο και φιλοσοφία, σώμα και σκέψη
Το συγκεκριμένο κείμενο μελετά την σχέση μεταξύ σώματος και σκέψης καθώς επίσης και τη σχέση μεταξύ θεάτρου και φιλοσοφίας. Παρέχει μερικές παρατηρήσεις για το πώς θα πρέπει να εκλαμβάνουμε τη φιλοσοφία, ως πρακτική, πάθος και σχέση με την γνώση και προσφέρει τρία χαρακτηριστικά αυτού που θα μπορούσε να θεωρηθεί ως η εκπαιδευτική διάσταση μιας τέτοιας πρακτικής: ευρηματικότητα, περιπλάνηση και αυτοσχεδιασμός. Παρέχει, επίσης, ένα παράδειγμα μιας συγκεκριμένης τεχνικής που υιοθέτησε στο Βραζιλιάνικο θέατρο ο διανοούμενος Α. Boal και εξερευνά τις συνδέσεις της με μερικές φιλοσοφικές ασκήσεις, έτσι ώστε να διασαφηνίσει και να προβληματοποιήσει τις συνδέσεις μεταξύ φιλοσοφικής πρακτικής και θεάτρου και πιο συγκεκριμένα μεταξύ σώματος και σκέψης.
Λέξεις-Κλειδιά: θέατρο, σώμα, φιλοσοφική πρακτική, Α. Boal, φιλό-δραμα.

Κατεβάστε ολόκληρο το άρθρο ΕΔΩ

 

Η θέση του σώματος στην εκπαίδευση: η πρόκληση της παρουσίας στον εαυτό
Τα ΜΜΕ μας υπενθυμίζουν καθημερινά τα ωφελήματα της σωματικής δραστηριότητας για το ευ ζην και για την αντιμετώπιση των αρνητικών επιπτώσεων του σύγχρονου κόσμου. Θα θέλαμε να αναδείξουμε αυτό που μπορεί να σκεφτεί κανείς για τη θέση του σώματος στην εκπαίδευση μέσα από την αξιοποίηση των κινητικών και σωματικών δραστηριοτήτων. Η συμβολή της φαινομενολογίας και της ερμηνευτικής μπορεί να ρίξει φως σε αυτές τις σωματικές πρακτικές. Θα χρησιμοποιήσουμε τη σκέψη του Heidegger για να δείξουμε τη μετάβαση από μια ελεύθερη δραστηριότητα σε μια δραστηριότητα που συνδέεται με προσδοκίες αποτελεσμάτων καθιστώντας προφανή τη μεταμόρφωση του παιγνιώδους χαρακτήρα αυτών των δραστηριοτήτων. Θα αναρωτηθούμε αν υπάρχει μία σχέση αλήθειας με το σώμα.
Λέξεις-κλειδιά: Σώμα, εκπαίδευση, σχέση με τον εαυτό, Heidegger, παιχνίδι, φύση, ηθική.

Κατεβάστε ολόκληρο το άρθρο ΕΔΩ

 

Σχολείο-Ταξίδι και το Σκεπτόμενο Σώμα: ο τόπος των εντάσεων σε μία μη-δομημένη σκέψη
Εάν σκεφτούμε το σχολείο όχι ως τόπο μάθησης ή κοινωνικοποίησης, όχι ως τόπο για να εντάσσουμε ανθρώπους σε μια κοινωνία ή σε μια πολιτισμική λογική, αλλά περισσότερο ως ένα μέρος για να εντυπωσιάσουμε, να εκπλήξουμε – και εάν πράγματι πιστεύουμε ότι η σκέψη προκύπτει από μια συνάντηση με τη διαφορά, όπως επεσήμανε ο Deleuze, μιλάμε λοιπόν για το σχολείο ως ένα συγκεκριμένο τόπο για σκέψη – υπό αυτή την άποψη μπορούμε να συσχετίσουμε τι συμβαίνει στο σχολείο με αυτό που συμβαίνει σε ένα ταξίδι. Σε αυτό το άρθρο, δεν είναι η συνάφεια αυτής της δυνατότητας ταξιδιού – σχολείου που τίθεται υπό συζήτηση, αλλά πιο συγκεκριμένα ο τόπος του σώματος μέσα σε αυτό το σχολείο της σκέψης. Πώς είναι δυνατόν να σκεφτούμε σε μετατόπιση; Πώς μπορούμε να εντυπωσιάσουμε ή να εκπλήξουμε το σώμα μας; Μπορεί το σώμα να σκεφτεί;
Λέξεις-κλειδιά: σώμα, ταξίδι, χαρτογραφία, διαφορά.

Κατεβάστε ολόκληρο το άρθρο ΕΔΩ

 

«Τρώω το σημειωματάριό μου»: για μια ανθρωποφαγική φιλοσοφία της παιδείας
Το συγκεκριμένο κείμενο μελετά την παιδαγωγική διάσταση της «Ανθρωποφαγίας» του Oswald de Andrade. Προσπαθούμε να δείξουμε πώς η «Ανθρωποφαγία» – ως μια πλατφόρμα της Φιλοσοφίας της Παιδείας ή ως μια «πολιτισμική θεωρία» ή ως ένα «πρόγραμμα για την επαν-εκπαίδευση της ευαισθησίας» – είναι συνάμα και μια παιδαγωγική του σώματος και ένας αγώνας ενάντια στην πατριαρχία, στη δωροδοκία και στην τοκογλυφία του καπιταλιστικού συστήματος.
Λέξεις-κλειδιά: Εκπαίδευση, Παιδαγωγική της Ανθρωποφαγίας, Σώμα.

Κατεβάστε ολόκληρο το άρθρο ΕΔΩ

 

«Το υλικό σώμα δεν είναι εδώ, αλλά το Σώμα των Αναμνήσεων είναι ακόμα μαζί μας»: Η Φιλοσοφία με παιδιά και το ζων Σώμα της Ανάμνησης των Τεθνεότων
Μια φιλοσοφική κοινότητα έρευνας με παιδιά ενθαρρύνει τα παιδιά να αναπτύξουν μια φιλοσοφική ευαισθησία, η οποία απαιτεί τη συνείδηση αφηρημένων ερωτημάτων, που σχετίζονται με την ανθρώπινη ύπαρξη. Όταν η ευαισθησία αυτή υφίσταται, μπορεί να επιτρέψει την κατανόηση και την ανάλυση σημαντικών φιλοσοφικών πτυχών διαφόρων καταστάσεων. Αυτό το άρθρο προσφέρει μια ερμηνευτική προοοπτική στις συζητήσεις των παιδιών και των εφήβων κατά τη διάρκεια των φιλοσοφικών κοινοτήτων έρευνας σχετικά με τη στάση τους απέναντι στα αποθανόντα μέλη της οικογένειας τους. Η ανάλυση των κειμένων αποκαλύπτει ότι τα νεαρά μέλη των κοινοτήτων αναφέρθηκαν στον θανόντα μέσω τριών κύριων κατηγοριών, όλων σχετιζόμενων με το σώμα: (1) τη «ζωντανή ανάμνηση του σώματος του νεκρού προσώπου» (2) Το «μη-παρόν σώμα, το οποίο με συντρόφευσε» (3) Το νόημα της «ζωής μετά το θάνατο». Αυτό το άρθρο χρησιμοποιεί ορισμένες πτυχές της θεωρίας της αφήγησης για να εξηγήσει τις δηλώσεις των συμμετεχόντων.
Λέξεις-κλειδιά: φιλοσοφία με παιδιά, κοινότητα έρευνας, σώμα, ζώσα μνήμη, τεθνεώτες.

Κατεβάστε ολόκληρο το άρθρο ΕΔΩ

 

Παιδικά σώματα και ενήλικα πνεύματα
Η ανθρωπολογία της εκπαίδευσης δεν μπορεί να αναχθεί σε μια ανθρωπολογία εγγεγραμμένη στη βιολογία, είναι εξίσου και, πάνω απ ‘όλα, μια πολιτιστική ανθρωπολογία (αφιερωμένη στις μορφές της κοινωνικής ζωής και στις ανθρώπινες πρακτικές) και μια φιλοσοφική ανθρωπολογία (επικεντρωμένη στο νόημα της ανθρώπινης ζωής). Αν το «φυσικό» είναι αυτό που παράγεται κατά την δική του τάξη, ο άνθρωπος είναι πολύ περισσότερο από ένα κομμάτι φύσης, επειδή ακριβώς είναι ένα απόσπασμα φύσης που λέει τί είναι η φύση. Το ίδιο το σώμα, σώμα βιωμένο, φαινομενολογικό, έρχεται να επαυξήσει το κοινωνικό σώμα, το οποίο με τη σειρά του έρχεται, αυτό το ίδιο, να επαυξήσει το βιολογικό σώμα. Είναι από αυτόν τον αδέξιο και ημιτελή εγκιβωτισμό που προκύπτει το ανθρωπολογικό μυστήριο του ανθρώπινου. Έτσι, προτείνουμε τη μελέτη της αναπαράστασης του παιδικού σώματος σε σχέση με τις αναπαραστάσεις της παιδικής ηλικίας στη Δύση, δηλαδή, την παρατήρηση του κοινωνικά κατασκευασμένου σώματος του παιδιού μέσα στην οπτική μιας ανθρωπολογίας της εκπαίδευσης. 
Λέξεις-κλειδιά: ανθρωπολογία της εκπαίδευσης, πολιτισμική ανθρωπολογία, βιωμένο σώμα-κοινωνικό σώμα, αναπαραστάσεις παιδικής ηλικίας.

Κατεβάστε ολόκληρο το άρθρο ΕΔΩ

 

Η ηθική ενάντια στο ρατσισμό
Το σώμα, στην εκπαίδευση, βρίσκεται σε διπλό καθεστώς: του να είναι το μέσο και του να είναι το σχέδιο δια-μόρφωσης του ατόμου. Δεν μπορούμε να εκπαιδεύσουμε παρά διαμέσου του αισθητού, κάτι που το καθιστά ύποπτο στις εξουσίες που θέλουν να το υποτάξουν. Σε αυτό το άρθρο, αναλύουμε πώς η σωματικότητα μπορεί να στραφεί ενάντια στον ίδιο της τον εαυτό από ιδρύματα κυριαρχίας, έτσι ώστε το μίσος του εαυτού να γίνει μίσος του άλλου. Ο ρατσισμός δεν μπορεί πλέον να παρουσιάζεται ως ένα ντροπιαστικό επιφαινόμενο ριζωμένο στην καρδιά μιας ένοχης ανθρωπότητας, αλλά ως δομή που θέτει σε εφαρμογή νέες τεχνικές κυβερνητικότητας. Η έρευνα βασίζεται σε ένα ιστορικό και φιλοσοφικό χαρακτηρισμό του ρατσισμού ως κρατικής μηχανής υπό το Τρίτο Ράιχ. Στη συνέχεια, προτείνει ένα χαρακτηρισμό των γραμμών ισχύος μιας παιδαγωγικής κατά του ρατσισμού, βασισμένης στο θεμελιώδες αξίωμα της ισότητας των διανοιών.
Λέξεις-κλειδιά: Σώμα, εκπαίδευση, ρατσισμός, παιδαγωγική της χειραφέτησης.

Κατεβάστε ολόκληρο το άρθρο ΕΔΩ

 

Το σώμα και η εμπειρία της έντασης στον αυτισμό
Σκοπός του άρθρου είναι να σκεφτεί τη διαφορά εκκινώντας από τις επαναλαμβανόμενες χειρονομίες και τις κρίσεις των αυτιστικών παιδιών. Εάν η διαφορά παρερμηνευτεί, διότι θα συγχέεται με την άρνηση και την αντίθεση, όπως υπογραμμίζει ο Gilles Deleuze στο έργο του Différence et Répétition [Διαφορά & Επανάληψη] (1968), τότε, μέσα σ’ ένα εκπαιδευτικό πλαίσιο, αυτή η σύγχυση θα καταλήξει στην καταστροφή ενός αποκλεισμού των αυτιστικών παιδιών απ’ το σχολείο. Εκκινώντας ωστόσο από το σώμα και τις κινήσεις του, τις κρίσεις και τα στερεότυπα, είναι δυνατό να σκεφτούμε τη διαφορά ως προς άλλα επίπεδα από εκείνα της άρνησης και της αντίθεσης και έτσι, να απαλλαγούμε από μια αντίληψη της διαφοράς που θα τοποθετείται από τη μικρή πλευρά, εκείνην του Όμοιου και της ομοιότητας με τον εαυτό μας, την οποία και αποκαλούμε με το πανομοιότυπα. Από τη σκοπιά του αυτισμού, η διαφορά είναι αλλού: βρίσκεται μέσα σε εκείνο που είναι ίδιον του εαυτού, έναν τρόπο, δηλαδή της σχέσης με τον εαυτό που την ονομάζουμε με το ομοίως, ως συνθήκη της εμπειρίας της στιγμιαίας σύλληψης της έντασης. Θα πρέπει λοιπόν να κινηθούμε προς το παράδειγμα μίας εντασιακής στιγμής (ή στιγμιαίας έντασης) της διαφοράς, υπό την έννοια ότι, εάν η διαφορά μπορεί να αποδοθεί στον αυτισμό, είναι ακριβώς με την έννοια μιας διαφοράς έντασης. Η ανανέωση της φιλοσοφίας της διαφοράς με βάση τον αυτισμό καθιστά αναγκαία τη δημιουργία νέων εννοιών των οποίων παρουσιάζουμε εδώ ένα πρώτο σκαρίφημα.
Λέξεις-κλειδιά: Αυτισμός, Φιλοσοφία της Διαφοράς, Ντελέζ, σώμα, εμπειρία.

Κατεβάστε ολόκληρο το άρθρο ΕΔΩ

 

Η Ενότητα Στο Εργαστήριο καταγράφει δράσεις του Ε.Ε.Π.Φ. που σχεδιάστηκαν, ώστε να διερευνήσουν τον τρόπο με τον οποίο είναι δυνατόν να συγκροτηθούν ερευνητικές πρακτικές με φιλοσοφικούς τρόπους, που θα αναπτύσσονται σε δημόσιους χώρους (όπως εδώ, το σχολείο και η κοινότητα) και να αναμετρήσουν τα αποτελέσματα των εφαρμογών τους σε συνάρτηση με τη δυναμική του θεωρητικού τους πλαισίου και τη σύνδεσή τους κυρίως με το χώρο της Τέχνης.
«Καλλιτεχνικές & Φιλοσοφικές Πρακτικές για να αλλάξουμε το σχολείο; (PHILARPE)»
 Ι. Η καλλιτεχνική διαμονή και το «Πλοίο Φάντασμα»
17 Οκτωβρίου-6 Νοεμβρίου 2016
 Παρουσίαση
Στο πλαίσιο του σχεδίου έρευνας «Οι Καλλιτεχνικές & Φιλοσοφικές Πρακτικές για να αλλάξουμε το σχολείο; (PHILARPE)», με επιστημονικά και οργανωτικά υπεύθυνους το Εργαστήριο «Εκπαίδευση, Πολιτισμοί, Πολιτικές» (EΠΠ, Παν/μιο Lumière Lyon2), το «Εργαστήριο Έρευνας στην Πρακτική Φιλοσοφία» (Ε.Ε.Π.Φ.) / Παν/μιο Αιγαίου & συνεργαζόμενο φορέα την Académie Royale des Beaux-Arts de Bruxelles, & σε μία πρώτη διερευνητική & πειραματική φάση του project, προγραμματίστηκε φιλοσοφική και καλλιτεχνική διαμονή, σε συνεργασία με την Διεύθυνση Β’ θμιας Εκπαίδευσης Δωδ/σου και το Δήμο Λέρου (βλ. http://practphilab.aegean.gr/φιλοσοφικές-διεπιστημονικές-πρακτικ/ )
Τα αντικείμενα και οι πρακτικές που προσδοκά το PΗΙLARPE να κάνει φανερές και να αναλύσει, τοποθετούνται στις διασταυρώσεις της τέχνης, της φιλοσοφίας και της εκπαίδευσης, όπως και της τέχνης και της φιλοσοφίας μέσα στην εκπαίδευση (και αντίστροφα). Το PHILARPE προτείνει να συσχετίσει τις καλλιτεχνικές και τις φιλοσοφικές πρακτικές υπό το φως του ερωτήματος περί των κοινών τους διακυβευμάτων, της διαμορφωτικής τους επιρροής στον εκπαιδευτικό χώρο και της ικανότητάς τους να εκπαιδεύουν διαφορετικά, κυρίως να «αλλάζουν το σχολείο». Αυτή η προοπτική συστηματικά υποστηρίζεται από την εκπαίδευση για τις τέχνες – ο/η παρεμβαλλόμενος/η καλλιτέχνης/ιδα αποτελεί εδώ μία κεντρική μορφή. Η ίδια ανάλυση μπορεί να γίνει σε ό,τι αφορά στην ανάπτυξη της φιλοσοφικής πρακτικής ως γενικευμένης εκπαιδευτικής πρακτικής, έστω και αν η μορφή του/της «παρεμβαλλόμενου/νης φιλοσόφου» παραμένει πιο σπάνια και η παράδοση τείνει να συνδέει τη φιλοσοφία με την ανάπτυξη των γνωστικών και ηθικο-πολιτικών δεξιοτήτων και τη διαμόρφωση του ενεργού πολίτη. Τοποθετούμενο στην τομή αυτών των δύο τομέων θεωρούμενων ως μοχλών εκπαιδευτικής αλλαγής, το PHILARPE εγγράφεται σε μία ευρωπαϊκή και διεθνή τάση και προοπτική.
Πρόκειται, πιο συγκεκριμένα, για την εγκατάσταση ενός πρωτότυπου μηχανισμού καλλιτεχνικής και φιλοσοφικής παρέμβασης στα νησιά της Δωδ/σου, ως μέρος της έρευνας την οποία διεξάγουν τα δύο συνεργαζόμενα εργαστήρια, αρχής γενομένης από τη Λέρο.
Οι εμψυχωτές προσκαλούν τους/τις συμμετέχοντες/ουσες να σκεφτούν και να  δώσουν μαζί μορφή σε έναν από τους πιο διαδεδομένους μύθους που εξάπτουν το νησιωτικό φαντασιακό: το μύθο του πλοίου φαντάσματος. Με το πέρας της καλλιτεχνικής και φιλοσοφικής διαμονής, ένα πρωτότυπο έργο, μία συλλογική δημιουργία, θα εγκατασταθεί στον εμβληματικό τόπο που θα έχει επιλεγεί ως το ίχνος από το πέρασμα του πλοίου φαντάσματος. Η φάση αυτή εντάσσεται στο πλαίσιο των εργασιών του 4ου κύκλου των «Ημερών Εργαστηρίων» (26-29 Μαΐου 2016) τις οποίες διοργανώνει το «Εργαστήριο Έρευνας στην Πρακτική & Eφαρμοσμένη Φιλοσοφία» (Ε.Ε.Π.ΕΦ.) και το Διεθνές Δίκτυο «Φιλοσοφία της Παιδείας στην Πράξη» (ΔιΦιΠραξ).
Η δράση αποτυπώνεται στο κείμενο των Alain Kerlan & Yves Henri: «Για την Τέχνη, τη Φιλοσοφία, και την Εκπαίδευση ως ‘Performance’, 17 Οκτωβρίου-6 Νοεμβρίου 2016» [«De L’art, de la Philosophie et de l’Education Comme ‘Performance’], 17 octobre – 6 novembre 2016».
Συνοδεύεται από εκτεταμένη σύνοψη του κειμένου στα ελληνικά.
Έλενα Θεοδωροπούλου
2016 – 2019
 
Στο Εργαστήριο
«Καλλιτεχνικές & Φιλοσοφικές Πρακτικές για να αλλάξουμε το σχολείο; (PHILARPE
Ι. Η καλλιτεχνική διαμονή και το «Πλοίο Φάντασμα». 17 Οκτωβρίου-6 Νοεμβρίου 2016
Ο Alain Kerlan αποτυπώνει την εμπειρία του πειραματισμού αυτού σε ένα Χρονικό, του οποίου μεταφέρουμε εδώ τα βασικά σημεία: «Η νησιώτικη περιπέτεια στα σταυροδρόμια της τέχνης, της φιλοσοφίας και της παιδαγωγικής είχε ξεκινήσει, στους χώρους του 1ου Γυμνασίου της Ρόδου, τον Μάιο του 2016, όταν το Εργαστήριο Έρευνας στην Πρακτική και Εφαρμοσμένη Φιλοσοφία (Ε.Ε.Π.Ε.Φ.). φιλοξενούσε διεθνές συμπόσιο της φιλοσοφίας της παιδείας αφιερωμένο στο ζήτημα του σώματος. Κατ’ αρχήν, μέσα από μία performance στο πλαίσιο του συμποσίου. Ένας πλαστικός καλλιτέχνης, ο Yves Henri, ξεδίπλωσε την προσωπική καλλιτεχνική του πρόταση αρθρώνοντάς την στον φιλοσοφικό λόγο, τον οποίο εκπροσώπησαν στα γαλλικά και ελληνικά δύο φιλόσοφοι, ο Alain Kerlan και η Έλενα Θεοδωροπούλου […] Μετά τους ‘φιλόσοφους’ τα παιδιά. Μέσα στην αυλή του Γυμνασίου, μια άλλη performance, και, αυτή τη φορά, στο χνάρι του φαντασιακού πλοίου φαντάσματος, με λόγο και χειρονομία από τους μαθητές του Πειραματικού σχολείο το οποίο συνεργαζόταν με το Ε.Ε.Π.Ε.Φ. […] Τα πρώτα ωστόσο βήματα είχαν ήδη ξεκινήσει να ιχνογραφούν τη διαδρομή τους και να παρουσιάζουν τα πρώτα αναγνωριστικά σημάδια τους κατά τη διάρκεια της πρώτης διαμονής μας στο νησί της Λέρου, τον Μάιο του 2015», όπου, τότε, φιλοξενήθηκε Διεθνής Ημερίδα (16 Μαΐου 2015), με θέμα «Το ευ ζην στο σχολείο: φιλοσοφικές αναγνώσεις». Τότε, έγιναν και οι πρώτες συνομιλίες, ενώ οι συνδιοργανωτές της Διεθνούς Ημερίδας έγιναν οι μετέπειτα συνεργάτες του project του «Πλοίου Φαντάσματος». Ο Alain Kerlan αποφάσισε να επιστρέψει στη Λέρο, «αυτή τη φορά ως γεωδαίτης της μνήμης της […]. Η ποιητική χειρονομία του Γιάννη Ρίτσου έδειχνε το μονοπάτι: εκεί όπου παντρεύονται οι αισθήσεις με την ευαισθησία, η μορφή με την έννοια, η τέχνη με τη φιλοσοφία». Συνεργάστηκε με τον γλύπτη και οπαδό της κοινής δημιουργίας («αυτό που ο Nicolas Bourriaud αποκαλεί σχεσιακή αισθητική»), Yves Henri, που είχε δημιουργήσει την καλλιτεχνική εγκατάσταση του «μικρού λαού των παρατηρητών», τους οποίους και εγκαθιστoύσε έναν προς έναν στους διαφορετικούς τόπους των συναντήσεων του με εκείνους που ζουν εκεί και συνεργάστηκαν μαζί του. Θα υψωνόταν έτσι, ο Παρατηρητής της Λέρου, «όπως είχε υψωθεί ο Παρατηρητής της Djenin στην Παλαιστίνη, ο Παρατηρητής της Elhencha στην Τυνησία, η Παρατηρήτρια του νερού στην Pierre-Benite, ο Παρατηρητής παρατηρητήριο στη φυλακή της Villefranche sur-Saône». Η παρέμβαση ωστόσο σύντομα βρήκε μία άλλη μορφή, περισσότερο κατάλληλη για το νησί της Λέρου, στο ίδιο πνεύμα της κοινής δημιουργίας το οποίο υπηρετούσε ο Yves Henri: τον στόλο των «πλοίων φαντασμάτων»….

Κατεβάστε ολόκληρο το άρθρο ΕΔΩ

 

«Καλλιτεχνικές & Φιλοσοφικές Πρακτικές για να αλλάξουμε το σχολείο; (PHILARPE)»
ΙΙ. Το παιδί, η φωτογραφία, η φιλοσοφία
19, 20 Φεβρουαρίου & 25 Μαΐου 2016
 Παρουσίαση
Στο πλαίσιο του σχεδίου έρευνας «Οι Καλλιτεχνικές & Φιλοσοφικές Πρακτικές για να αλλάξουμε το σχολείο; (PHILARPE)», οργανώθηκαν, στις 19 & 20 Φεβρουαρίου 2016, με την ευθύνη του «Εργαστηρίου Έρευνας στην Πρακτική & Εφαρμοσμένη Φιλοσοφία» (Ε.Ε.Π.Ε.Φ.)/Παν/μιο Αιγαίου, αφενός διαδικασία καλλιτεχνικής και φιλοσοφικής παρέμβασης (με τη συμμετοχή μαθητών/τριών του 1ου Πειραματικού Δημοτικού Σχολείου της Ρόδου), αφετέρου εργαστήριο στο πανεπιστήμιο σε σχέση με το φωτογραφικό υλικό.
Η αναγνώριση της φωτογραφίας ως φιλοσοφικού αντικειμένου προτείνεται εδώ, ως διαδικασία που επιχειρεί να κατανοήσει και εν μέρει να άρει τα εμπόδια, συγχρόνως, τόσο από τη μεριά της φωτογραφίας, στο να ιδωθεί ως τέτοιας λογής αντικείμενο, όσο και από τη μεριά της φιλοσοφίας, στο να διαβλέψει, να συγκροτήσει και να ανασυγκροτήσει τη σχέση της με τη φωτογραφία. Στη βάση του παραπάνω συλλογισμού, επιχειρήθηκε η οργάνωση ενός δεύτερου εργαστηρίου, αυτή τη φορά σε περιβάλλον σχολικής τάξης (ΣΤ’ τάξη/ 1ο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Ρόδου).
Tα παιδιά & οι συμμετέχοντες/ουσες είχαν την ευκαιρία να σκεφτούν, να εκφραστούν και να συζητήσουν σχετικά με φωτογραφίες, τις οποίες είχαν κληθεί να επιλέξουν με βάση διαφορετικούς άξονες ενδιαφέροντος. Οι λόγοι επιλογής των φωτογραφιών και η σχετική συζήτηση θα μπορέσουν να αναδείξουν ακριβώς τη «φιλοσοφία της εικόνας» που υπόκειται σε αυτές, καθώς και τις βασικές φιλοσοφικές έννοιες που «ενυπάρχουν» αναδεικνύοντας συγχρόνως την ιδιαιτερότητα του μέσου μέσα από την οπτική των παιδιών. Τί κάνει τη φωτογραφία να είναι αυτό που είναι αλλά και αυτό που δεν είναι και τί την κάνει να γίνεται φιλοσοφικό αντικείμενο;
Στο πλαίσιο αυτό, αναπτύχθηκαν περαιτέρω ζητήματα που προκύπτουν, όταν θέλουμε να σκεφτούμε την φωτογραφία στη βάση μίας «φιλοσοφίας της εικόνας» στην ανθρωπολογική, φιλοσοφική και αισθητική δυναμική της. [Η πρώτη φάση των εργαστηρίων αυτών είχε πραγματοποιηθεί στο πλαίσιο του Διεθνούς Συμποσίου, «Η Ηθική στην εκπαίδευση. Φιλοσοφικές ανιχνεύσεις και φιλοσοφικά ξέφωτα» και των Ημερών εργαστηρίων, «Φιλοσοφία της Παιδείας στην Πράξη»/Τρίτη Διεθνής Συνάντηση (Ρόδος, 12-13-14 Μαΐου 2015, http://practphilab.aegean.gr/συνέδρια-συμπόσια-ημερίδες-congres-colloques-journees-congresses-colloquia-c/).
Το συλλογικό προϊόν της συνεργασίας με τα παιδιά και με τη συνέργεια φοιτητριών του Τμήματος Επιστημών της Προσχολικής Αγωγής και του Εκπαιδευτικού Σχεδιασμού (Τ.Ε.Π.Α.Ε.Σ.) εντάχθηκε στο πλαίσιο της 2ης έκθεσης «Φιλοσοφικά Αντικείμενα» την οποία διοργάνωσε το Ε.Ε.Π.Ε.Φ. (25 Μαΐου 2016, http://practphilab.aegean.gr/φιλοσοφalia-philosophalia/).
Τα παραπάνω περιγράφονται μέσα από τα εξής κείμενα:
– Alain Kerlan: «La Photographie Comme Objet Philosophique Et Porte D’entrée Dans La Réflexion Philosophique. Intervention Dans La Classe, Suivie D’un Séminaire A L’université. Le Dispositif» [«H Φωτογραφία Ως Φιλοσοφικό Αντικείμενο & Πύλη Εισόδου στην Φιλοσοφική Σκέψη. Παρέμβαση στην Τάξη, ακολουθούμενη από ένα Σεμινάριο στο Πανεπιστήμιο. Η διαδικασία»].
– Έλενα Θεοδωροπούλου: «Η φωτογραφία στην τάξη: η συζητητική διαδικασία και το αντικειμένου της σκέψης».
Τα κείμενα συνοδεύονται από το βίντεο: «Το πλοίο-φάντασμα, από το φιλοσοφικό αντικείμενο στο αντικείμενο της αισθητικής» (Φάση 2) [https://youtu.be/cwem6x6PN5g] στο πλαίσιο των «Ημερών Εργαστηρίων», Φιλοσοφία της Παιδείας στην Πράξη (4η Διεθνής Συνάντηση) «Σώμα φιλοσοφικό/ Σώμα στην Εκπαίδευση», 26-29/05/2016 υπό τη διοργάνωση του «Εργαστηρίου Έρευνας στην Πρακτική και Εφαρμοσμένη Φιλοσοφία» (Ε.Ε.Π.Ε.Φ.). Αφορά σε υπαίθριο εργαστήριο, που οργανώθηκε στις 28 Μαΐου από το Ε.Ε.Π.Ε.Φ. ως απόληξη της συνεργασίας του με την ΣΤ’ Τάξη του 1ου Πειραματικού Σχολείου Ρόδου. Συμμετείχαν μαθητές και μαθήτριες της Στ’ Τάξης, με την ευγενική υποστήριξη της δασκάλας, του διευθυντή του σχολείου και των γονιών τους, με εμψυχωτές: τον καθηγητή φιλοσοφίας Alain Kerlan και τον εικαστικό καλλιτέχνη Yves Henri.
Έλενα Θεοδωροπούλου
2016 – 2019
 
H Φωτογραφία Ως Φιλοσοφικό Αντικείμενο & Πύλη Εισόδου στην Φιλοσοφική Σκέψη. Παρέμβαση στην Τάξη, ακολουθούμενη από ένα Σεμινάριο στο Πανεπιστήμιο. Η διαδικασία.
Στη βάση της αποδοχής ότι η φωτογραφική εικόνα είναι μία «βασιλική οδός» για τη μύηση των παιδιών στη φιλοσοφία, το κείμενο παρουσιάζει αφενός το μηχανισμό ο οποίος στήθηκε προκειμένου να αναπτυχθεί συζήτηση με τα παιδιά σε μία ΣΤ’ τάξη του Δημοτικού και αφετέρου το θεωρητικό πλαίσιο, φιλοσοφικές διαστάσεις της φωτογραφίας, ώστε, στη συνέχεια, να μπορέσει να οργανωθεί εργαστήριο με ομάδα φοιτητών/τριών στο πανεπιστήμιο πάνω στις θεματικές που η συζήτηση με τα παιδιά έφερε στο φως. Το βασικό φιλοσοφικό και παιδαγωγικό ερώτημα που τέθηκε στο εργαστήριο ήταν: γιατί η φωτογραφία είναι μία «βασιλική οδός» για να κάνουμε φιλοσοφία με τα παιδιά; Και πώς μπορούμε να προχωρήσουμε σε κάτι τέτοιο;

Κατεβάστε ολόκληρο το άρθρο ΕΔΩ

 

Η φωτογραφία στην τάξη: η συζητητική διαδικασία και το αντικείμενο σκέψης
The text follows the steps of a discussion among children in a primary school classroom on photography. Among the steps of such an observation are the following: discussion modalities, pedagogical mechanism, non-directive and non-thematic approach of photography, the main philosophical lines, the development of children thinking, the constitution of a map of criteria for the lecture of photos by the children by releasing its philosophy, the of deterritorialization, the understanding of photography as a philosophical object and the meta-object produced by children in the wake of previous discussions in classroom.

Κατεβάστε ολόκληρο το άρθρο ΕΔΩ

 

Το project Ού-τις σκoπό έχει να αποτελέσει σημείο συνάντησης εκπαιδευτικών που ενδιαφέρονται για την παρατήρηση, την αναγνώριση, τη δοκιμή και την ανάδειξη των μορφών και των τρόπων μέσω των οποίων υπάρχει ή είναι δυνατόν να υπάρξει (ή να μην υπάρξει) φιλοσοφία μέσα στο σχολείο, ιδιαίτερα εκεί όπου οι εκπαιδευτικοί συνηθίζουν να χρησιμοποιούν προκατασκευασμένες πρακτικές και εκπαιδευτικά υλικά, προκειμένου να εξυπηρετήσουν στόχους αλλότριους με τη φιλοσοφία ή στόχους ψευδο-φιλοσοφικούς. Στους στόχους συγκαταλέγονται, η αναγνώριση των φιλοσοφικών ιχνών και η ανάσυρση των φιλοσοφικών θραυσμάτων, που κινούνται άδηλα ή μετασχηματισμένα ή παραμορφωμένα μέσα στα εκπαιδευτικά περιβάλλοντα. Αντίστροφα, η αναγνώριση και διερεύνηση των παιδαγωγικών ιστών στους φιλοσοφικούς λόγους, τρόπους και τόπους. Η διερεύνηση της δυνατότητας να καλλιεργηθούν κοινές ή υβριδικές ή διασταυρωνόμενες μορφές ή τρόποι που δεν θα κάνουν οικονομία των αναγκών και των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών, όπως διέπουν και τα δύο πεδία, διατρέχει τις εκπαιδευτικές δραστηριότητες που οργανώνονται με κέντρο ενδιαφέροντος τη σχολική τάξη.
Στο παραπάνω πλαίσιο, επιχειρείται μία διερεύνηση σε πρωτοβάθμιες τάξεις, που θα ενδιαφερόταν να εντοπίσει σημεία συνάρθρωσης ανάμεσα στο φιλοσοφικό και το παιδαγωγικό επίπεδο σε συνάρτηση με την αντίληψη που μπορεί να διαμορφώσει ο/η εκπαιδευτικός, καθώς επιχειρεί να συντονίσει διαφορετικές αλλά συγκλίνουσες μέσα στην τάξη δυναμικές μέσα από μία αυξανόμενη συνειδητοποίηση της διαπλοκής τους: του λογοτεχνικού κειμένου, των παιδιών ως συζητητών, των απαιτήσεων του αναλυτικού προγράμματος, των εμπεδωμένων τεχνικών και μεθόδων, των παιδαγωγικών-διδακτικών συνηθειών του/της ίδιου/ας του/της εκπαιδευτικού, της φιλοσοφικής οπτικής, της ισχύουσας παιδαγωγικο-διδακτικής κουλτούρας.
Στη βάση αυτή, συζητήθηκε η δυνατότητα ενεργοποίησης δοκιμαστικών κατευθυντήριων/κόκκινων γραμμών, τρόπον τινά δεσμεύσεων για μία διαδικασία αυτο-παρατήρησης και άσκησης μέσα στην τάξη που θα επιχειρούσε να ενταχθεί ακριβώς στη δυναμική του πλαισίου. Οι κατευθυντήριες αυτές γραμμές θα υποστήριζαν τις ενδεχόμενες επιλογές των εκπαιδευτικών, δίχως να απομακρύνονται από τις βασικές δεσμεύσεις τόσο για τη φιλοσοφική εκπαίδευση όσο και για την παιδαγωγική διαχείριση των όρων της συζήτησης μέσα στην τάξη, καθώς ανταποκρίνονται στην αρχή μιας ερωτηματοκεντρικής προσέγγισης της διδακτικής διαδικασίας, με ό τι αυτό συνεπάγεται σε επίπεδο αρχών, μεθόδου, τεχνικών, διαδικαστικών επιλογών, αξιών αξιοποιώντας τη σχετική βιβλιογραφία.
Η ενότητα περιλαμβάνει τέσσερα κείμενα. Το πρώτο σύρει τις βασικές γραμμές του θεωρητικού πλαισίου και τα υπόλοιπα τρία κείμενα επιχειρούν να καταγράψουν παρατηρήσεις και σχόλια επί των εφαρμογών που επιχειρήθηκαν.
– Έλενα Θεοδωροπούλου: «Ανίχνευση στην τάξη: κείμενα, συζητήσεις και φιλοσοφικά θραύσματα – η ανάδυση μιας έρευνας».
– Μαίρη Βούκανου: «Συζητώντας ένα κείμενο παιδικής λογοτεχνίας στην τάξη: ίχνη μιας ερευνητικής παρέμβασης».
– Μάνια Μονιούδη: «Οι συζητήσεις με παιδιά στο δημοτικό σχολείο ως μέσο επαναπροσδιορισμού της στάσης του/της εκπαιδευτικού: σημειώσεις αναστοχαστικής αυτο/παρατήρησης».
– Αικατερίνη Ρέντη: «‘Θα σε βοηθήσω να έλθεις αν έρχεσαι και να μην έρθεις αν δεν έρχεσαι’: Παρατηρώντας τη δυνητική έλευση της φιλοσοφίας σε μια σχολική τάξη, μέσα από ένα λογοτεχνικό κείμενο».
Έλενα Θεοδωροπούλου
2016-2019

 

Ανίχνευση στην τάξη: κείμενα, συζητήσεις και φιλοσοφικά θραύσματα – η ανάδυση μιας έρευνας.
Through the disagreements, incompatibilities, arrythmias, deviations, recessions appearing during the co-function of those dynamics created where the teaching of literature meets philosophy and discussion (or discussion meets literature and philosophy) emerges in fact the intention of an exploration which will be able to reveal the minor places where these meetings manifest themselves (directly or indirectly) not in order to establish the right of a didactic object (like philosophy is) to claim the application of the presuppositions appropriated to its introduction and exercise in education, but mainly, the right not to be articulated as a major didactic choice contenting henceforth itself with the demand of a minor but critical attention to detail.

Κατεβάστε ολόκληρο το άρθρο ΕΔΩ

 

Συζητώντας ένα κείμενο παιδικής λογοτεχνίας στην τάξη: ίχνη μιας προερευνητικής δραστηριότητας.
The main theme of this article is presenting elements and comments in the context of a self-observation οn behalf of the teacher during the progress of conversation among primary school children with an intermediate literary material. In the frame of the activities of the Laboratory of Research in Practical Philosophy (L.R.P.Ph.), this article is about a pre-research activity in classroom, where main emphasis is placed on less intervention of the pedagogical presence, on the part of the teacher, in order to identify potentially well-established characteristics of the pedagogical culture that do not enhance children’s thinking free expression.

Κατεβάστε ολόκληρο το άρθρο ΕΔΩ

 

Οι συζητήσεις με παιδιά στο Δημοτικό σχολείο ως μέσο επαναπροσδιορισμού της στάσης του/της εκπαιδευτικού: σημειώσεις αναστοχαστικής αυτο/παρατήρησης.
Debating with children in primary school can constitute «a place and a way» of reflecting on the attitude of the teacher, when formal educational settings incorporate pedagogical methods of a different culture (e.g. the culture cultivated as part of studying under the Practical Philosophy Research Lab). The notes on this specific «reflective observation» concern the recording of personal experiences during targeted discussions with students and within a framework of binding conditions as well as pointing out the difficulties that were identified both during the discussions and (mainly) later, in any reflective approach to these discussions.

Κατεβάστε ολόκληρο το άρθρο ΕΔΩ

 

«Θα σε βοηθήσω να έλθεις αν έρχεσαι και να μην έρθεις αν δεν έρχεσαι»: Παρατηρώντας τη δυνητική έλευση της φιλοσοφίας σε μια σχολική τάξη, μέσα από ένα λογοτεχνικό κείμενο.
In this text, data from the study of a hypothetical scenario about the observation that took place during the course of Modern Greek in a primary school classroom are introduced. During the lesson a literature text was analyzed as well. On that basis, we are trying to highlight a concern related not only to the connection between literature and philosophy in the classroom, but also to the question whether a teacher can «meet» his/her students and discuss concepts that have philosophical interest.

Κατεβάστε ολόκληρο το άρθρο ΕΔΩ

 

Η Eνότητα Θεωρίες και Πρακτικές συμπεριλαμβάνει την καταγραφή φιλοσοφικών πρακτικών μαζί με παιδιά, που αναπτύχθηκαν εκτός του Ε.Ε.Π.Φ., μεταφέροντας τη φιλοσοφία στο χώρο της εμπειρίας, μέσα από την τέχνη και τη συζήτηση – θέτοντας εκ νέου το ερώτημα της δυνατής συσχέτισής τους με την πρακτική φιλοσοφία, εάν δηλαδή, και με ποιον τρόπο ανάγονται στο πεδίο και με ποιον τρόπο το διαμορφώνουν.

 

Τι μπορεί ένα παιδί;
Αυτό το άρθρο αναπτύσσει ένα φιλοσοφικό στοχασμό με αφορμή το έργο ενός Πορτογάλου καλλιτέχνη και χορογράφου, και συγκεκριμένα, μέσα από μια δημιουργική διαδικασία, η οποία εξελίχθηκε, εξ αρχής, από τον ίδιο τον καλλιτέχνη σε συνεργασία με μια ομάδα παιδιών, για να κορυφωθεί σε ένα show, με τίτλο «Τι θα γινόταν, εάν όλα ήταν κίτρινα;» Ειδικότερα, το άρθρο αποσκοπεί στην ανάλυση του τρόπου με τον οποίο ο καλλιτέχνης, ξεκινώντας από τη συνήθη αντίληψη για την παιδική ηλικία, σύμφωνα με την οποία οι ιδέες των παιδιών κρίνονται ως σωστές ή λανθασμένες, ανάλογα με την οπτική των ενηλίκων, φτάνει, προοδευτικά, σε μια νέα ιδέα, ανοικτή στο απρόβλεπτο και στο απροσδόκητο. Με αυτόν τον τρόπο, ένα νέο δημιουργικό δυναμικό αναγνωρίζεται πλέον στη σκέψη των παιδιών. Επομένως, το έργο αυτό αναπτύχθηκε, όχι μόνο σε καλλιτεχνικό επίπεδο αλλά και σε φιλοσοφικό, με την εισαγωγή φιλοσοφικών συναντήσεων, σε συνδυασμό με τη συμμετοχή του καλλιτέχνη ως σεναριογράφου, και πάντα σε συν-δημιουργία με τα παιδιά που εμπλέκονταν στη διαδικασία. Αυτό το άρθρο στοχεύει να αναδείξει τη σύνδεση ανάμεσα στα δύο επίπεδα, ακόμα περισσότερο την πρόσμειξη που συνέβη μεταξύ του καλλιτεχνικού έργου και του φιλοσοφικού.

Κατεβάστε ολόκληρο το άρθρο ΕΔΩ

 

Εμπειρίες και γητειές σε μια σχολική εκδρομή στο πανεπιστήμιο.
This text narrates an experience in the context of «Does philosophy fit into boxes?» project (in cooperation with the Philosophy and Childhood Studies Program (NEFI / UERJ) of Rio de Janeiro State University, with two public schools near the city of Rio de Janeiro). Ιn this particular university they are systematically organized workshops with students and teachers from schools of preschool and primary education and young people and adults as well studying in night schools. In this case, it’s about the visit to the university on behalf of 25 children from 9 to 11 years old. The objective of this visit would be a joint reflection attempt, an experiment of philosophical experience in an unknown space for the children. In this experience, starting from an heraclitean fragment, a discussion was developed about friendship, emerged from a question formuladed by these kids themselves: «How do you take care of a friend?». The dialogue traced an unthinkable connexion with the Deulezian thought, what gives rise to a reflexion about the value and the meaning to do philosophy childishly in the frame of a university level project.

Κατεβάστε ολόκληρο το άρθρο ΕΔΩ

 

H Eνότητα Συνεντεύξεις παρουσιάζει μία προσωπική ερευνητική πορεία σε σχέση με τη φιλοσοφία – τον τρόπο με τον οποίο  ανοίγονται δρόμοι,  μέσα από την ενασχόληση με τη φιλοσοφία, για την ίδια τη φιλοσοφία και για το πρόσωπο που την ασκεί.  Στην ενότητα αυτή,  θα συστηματοποιηθεί και θα εντατικοποιηθεί η διερεύνηση της προσωπικής εμπλοκής με τη φιλοσοφία ως μορφή πράξη.

 

Η Συνέντευξη πραγματοποιήθηκε από την: Δρ. Σοφία Νικολιδάκη (M.Ed Παν/μίου Κρήτης. ΜPhil, Παν/μίου Κρήτης/ Phd, University of Wales)
Πλαίσιο συνέντευξης: Hμέρες Εργαστηρίων: «Φιλοσοφία της Παιδείας στην Πράξη» [4η Διεθνής Συνάντηση], Σώμα Φιλοσοφικό/ Σώμα στην Εκπαίδευση, 26-29 Mαΐου 2016.
Στο πλαίσιο αυτό, η Μarina Santi παρουσίασε εργαστήριο με τίτλο: «Eνσωμάτωση στο απροσδόκητο: ο αυτοσχεδιασμός ως μορφή της αναπτυξιακής ‘πολύπλοκης σκέψης’».
Aπομαγνητοφώνηση: Ελισάβετ Γιαμακίδου (M. Ed., Πανεπιστήμιο Λευκωσίας)
Επιμέλεια απομαγνητοφώνησης: καθ. Έλενα Θεοδωροπούλου

Κατεβάστε ολόκληρη τη συνέντευξη ΕΔΩ

 

Εάν το περιοδικό αυτό στοχεύει στο να αναφανούν, αναγνωριστούν, ερωτηθούν, αναψηλαφηθούν οι φιλοσοφικοί τόποι και τρόποι και η ιδιόμορφη χαρτογραφία και κινησιολογία τους στους χωρόχρονους της εκπαίδευσης, οι τρόποι, οι μορφές, οι αναδιπλώσεις, οι αφηγήσεις, οι ενσωματώσεις της πρακτικής φιλοσοφίας, η φιλοσοφική από-ανασυγκρότηση της έννοιας της εφαρμογής, οι τρόποι, οι μορφές, οι αναδιπλώσεις, οι μετασχηματισμοί, οι στροφές της εφαρμοσμένης φιλοσοφίας, οι φιλοσοφικές κατανοήσεις της έννοιας, των εμφανίσεων, των κινήσεων, των φωνών της πράξης μέσα σε μορφές ζωής, είναι, παρόλα αυτά ένα αμήχανον περιοδικό. Αμήχανον μπροστά σε αυτά που στοχεύει, σε όσα πρέπει να αναφανούν, μπροστά στις μορφές και τις αναδιπλώσεις τους, μπροστά στις ανασυγκροτήσεις και τις στροφές των νοημάτων, μπροστά στο ερώτημα περί πρακτικού και εφαρμοσμένου, περί της φιλοσοφίας της ίδιας και της φιλοσοφικής κατανόησης. Αμήχανον ως μη αποτελεσματικό, άτεχνο, inexpugnabilis, ineluctabilis, inennarabilis, immensus, infinitus, incredibilis, ως αμήχανος λόγος, αμηχάνως, με απορία να στέκεται σε αυτά που περιλαμβάνει, στο απέραντο, όπως η θάλασσα της σωκρατικής απορίας και η νάρκη της – όπως η νάρκη. Ξένος λόγος.
[…] Σκρατες, κουον μν γωγε πρν κα συγγενσθαι σοι τι σ οδν λλο ατς τε πορες κα τος λλους ποιες πορεν κα νν, ς γ μοι δοκες, γοητεεις με κα φαρμττεις κα τεχνς κατεπδεις, στε μεστν πορας γεγονναι. Κα δοκες μοι παντελς, ε δε τι κα σκψαι, μοιτατος εναι τ τε εδος κα τλλα τατ τ πλατείᾳ νρκ τ θαλαττίᾳ· κα γρ ατη τν ε πλησιζοντα κα πτμενον ναρκν ποιε, κα σ δοκες μοι νν μ τοιοτν τι πεποιηκναι, [ναρκν]· ληθς γρ γωγε κα τν ψυχν κα τ στόμα ναρκ, κα οκ χω τι ποκρνωμα σοι. Κατοι μυρικις γε περ ρετς παμπλλους λγους ερηκα κα πρς πολλος, κα πνυ ε, ς γε μαυτ δκουν νν δ οδ’τι στν τ παρπαν χω επεν. Κα μοι δοκες ε βουλεεσθαι οκ κπλων νθνδε οδ’ποδημν· ε γρ ξνος ν λλ πλει τοιατα ποιος, τχ’ ν ς γης παχθεης […] (Μένων, 80ab)
Και εάν όλα αυτά, μπορούν να περνούν στο παρασκήνιο ενός τέτοιου περιοδικού, στη σκηνή του, οι λόγοι φαίνονται κάθε άλλο παρά αμήχανοι, ως παράδοξο το οποίο δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί, μόνο να αναδειχθεί στο μέτρο του δυνατού. Το Αμήχανον παρακολουθεί τις κινήσεις του Εργαστηρίου Έρευνας στην Πρακτική Φιλοσοφία, επιχειρώντας να αναδείξει αυτή τη στάση, ως στάση κατεξοχήν του ίδιου του Εργαστηρίου. Θέλοντας να περιλάβει τα κενά, τις δυσκολίες, τις απορίες, τις εμπλοκές στην διερεύνηση και κατανόηση των εννοιών που φέρονται εντός του πεδίου της πρακτικής φιλοσοφίας, της επιλογής, δημιουργίας και αξιοποίησης των υλικών, των ενεργειών, δράσεων και πράξεων που συνδέονται με την ανάπτυξη ενός τέτοιου πεδίου. Kατά μία έννοια, το περιοδικό μετατρέπεται σε ημερολόγιο.
Το 2ο τεύχος του περιοδικού περιλαμβάνει δύο από τις σταθερές του ενότητες.
Η 1η ενότητά του [Auditorium] φιλοξενεί κείμενα που ασχολούνται με τον κινηματογράφο και φιλοσοφικές αναγνώσεις του στον απόηχο σεμιναρίου, με θέμα τον κινηματογράφο και την ύπαρξη, που πραγματοποιήθηκε το 2018 στο Québec. Η σχέση του κινηματογράφου με τη φιλοσοφία δεν είναι αυτονόητη και ξεδιπλώνεται σε διαφορετικά επίπεδα. Με όχημα την αναφορά στην ανθρώπινη ύπαρξη και αποτυπώσεις της σε κινηματογραφικές ταινίες, τα κείμενα που συγκεντρώνονται εδώ, συζητούν όψεις αυτής της σχέσης αναδεικνύοντας σημεία που μεταφέρουν τη σκέψη στο χώρο της Πρακτικής Φιλοσοφίας. Tίτλος της ενότητας αυτής των κειμένων: Κινηματογράφος & Ύπαρξη.
Η 2η ενότητα [Στο Εργαστήριο] περιλαμβάνει τα Πρακτικά του 1ου Διεθνούς Σεμιναρίου υποψηφίων διδακτόρων/ισσών με τίτλο: Θεματικές Έρευνας Ι, 2019-2020, το οποίο πραγματοποιήθηκε ως μέρος των δράσεων του Εργαστηρίου Έρευνας στην Πρακτική Φιλοσοφίας. Τα κείμενα αποτυπώνουν ποικίλες ερευνητικές διαδρομές και επιλογές και αναδεικνύουν από τη μια κοινά νήματα ερευνητικών ενδιαφερόντων στις παρουσιάσεις υποψηφίων διδακτόρων/ισσών από διαφορετικές χώρες και από την άλλη την συνοχή ενός διαπολιτισμικού διαλόγου στο πλαίσιο ενός Εργαστηρίου που αναζητά τη δυναμική της πολλαπλότητας των σκέψεων.
 Εκ τε γρ οδάμ’ έόντος μήχανόν έστι γενέσθαι
Κα τα’όν έξαπολέσθαι νήνυστον κα πυστον.
Αεί γρ τη γ’έσται, πη κ τις αέν έρείδη
(Eμπεδοκλέους, Απόσπ. 12 [Αριστοτέλης] Μ.Ξ.Γ. 2, 975b1
G.
S. Kirk & J. E. Raven, M. Schofield, The Presocratic Philosophers)
 
Καθ. Έλενα Θεοδωροπούλου
Διευθύντρια του Ε.Ε.Π.Φ.
 
Η ενότητα του Auditorium περιλαμβάνει θεωρητικά κείμενα που ασχολούνται κάθε φορά με μια έννοια ή μία θεματική, η οποία θεωρείται ότι συμμετέχει στη διαμόρφωση μίας κατανόησης της πρακτικής Φιλοσοφίας, καθώς, αντίστροφα, αυτή φαίνεται να μπορεί να ενσωματώνει και να αναδιοργανώνει τέτοιες έννοιες ή θεματικές, που, ενόσω, τίθενται σε συζήτηση, επιτρέπουν μία περαιτέρω εξέλιξη και εξειδίκευση της σύνδεσής τους με το πεδίο της πρακτικής φιλοσοφίας.
2018-2020
Τα κείμενα, που συγκεντρώθηκαν σε αυτό την ενότητα, είναι το αποτέλεσμα ενός σεμιναρίου, με θέμα τον κινηματογράφο και την ύπαρξη, που πραγματοποιήθηκε το 2018 στο Québec. Ο στόχος ήταν να ερευνηθεί και να κατανοηθεί η ανθρώπινη ύπαρξη, μέσω κινηματογραφικών εικόνων, γνωρίζοντας ότι η ανθρώπινη ύπαρξη και ο κινηματογράφος εσωκλείουν περισσότερο νόημα, απ’ όσο μπορούμε να αποκαλύψουμε. Υπάρχει μια μακρά παράδοση μεταξύ φιλοσοφίας και τέχνης, συχνά με τη μορφή ενός θεμελιώδους ρήγματος. Υπάρχουν ωστόσο εξαιρέσεις, μεταξύ των οποίων και του Hegel, ο οποίος τοποθετούσε την τέχνη με τη φιλοσοφία και τη θρησκεία, σε ένα υψηλότερο επίπεδο αναφορικά με την κατανόηση τ0υ εαυτού.
Ο κινηματογράφος, όπως οι μύθοι και όλα τα έργα τέχνης, είναι ένα αντικείμενο, που, χωρίς να είναι φιλοσοφικό, ανοίγει σε ερωτήματα φιλοσοφικά και υπαρξιακά, τα οποία δεν προορίζονται αποκλειστικά για τη φιλοσοφία ως επιστήμη, αλλά για μια διερευνητική διεργασία, την οποία μπορούμε να βρούμε και σε τομείς διαφορετικούς από εκείνον της φιλοσοφίας, όπως είναι η ανθρωπιστική ψυχολογία και παιδαγωγική. Αυτό δεν σημαίνει ότι το κινηματογραφικό έργο εμφανίζεται ως έργο που διατυπώνει μία θέση με βάση την οποία θα αναγνωρίζαμε στο συγκεκριμένο έργο θεωρίες και φιλοσοφικούς συλλογισμούς, ακόμα κι αν, μερικές φορές, πράγματι οι ταινίες παραπέμπουν σε κάτι τέτοιο.
Ο κινηματογράφος ενεργεί ως μηχανισμός που αποκαλύπτει τη συνείδησή μας, η οποία παρουσιάζεται με πολλές μορφές. Θα μπορούσαμε τότε να αναρωτηθούμε, μέχρι πού έχουμε τον έλεγχο της ζωής μας ή κατά πόσο είμαστε ενεργούμενα της ύπαρξης; Δεν θα ήμασταν λοιπόν παρά μόνο μάρτυρες της ίδιας μας της ζωής, ικανοί να τη διηγούνται εκ των υστέρων; Σε αυτή την περίπτωση, να μην μπορείς να διηγηθείς, δεν θα ήταν το χειρότερο που θα μπορούσε να συμβεί σε ένα ανθρώπινο υποκείμενο; Δεν είναι άραγε αυτό που κάνει ο κινηματογράφος, όπως όλα τα έργα τέχνης; Μπορούμε τότε να σκεφτούμε, ότι ο κινηματογράφος λειτουργεί ως ψυχοθεραπεία. Χωρίς γλώσσα, επομένως, χωρίς αφήγηση, οι ιδέες παραμένουν φτωχές σε περιεχόμενο. Ο Agamben, ακολουθώντας τον Benjamin, μιλά για φτώχεια εμπειρίας. Μπορούμε να συμπεράνουμε ότι μια κινηματογραφική εμπειρία μετατρέπεται σε σημαντική εμπειρία, αν έχουμε την ευκαιρία να την αφηγηθούμε.
Με αυτή την έννοια, ο κινηματογράφος μπορεί να γίνει ένα σημαντικό εκπαιδευτικό εργαλείο, εάν οι ταινίες γίνονται αντικείμενο αφήγησης, σύμφωνα με μια συμβολική ερμηνεία που αγγίζει την ύπαρξη. Έτσι ώστε να μην είναι καθαυτές οι ταινίες φορείς νοήματος, αλλά αυτό που μπορούμε εμείς να πούμε γι’αυτές. Το να πεις κάτι για μια ταινία σημαίνει να μαθαίνεις να μιλάς, να μαθαίνεις λίγα περισσότερα πράγματα για τον εαυτό σου. Η πράξη της ομιλίας μας βγάζει έξω από το αισθητηριακό επίπεδο για να αγγίξουμε το υπαρξιακό, αυτό το μέρος του εαυτού μας που δεν περιμένει παρά να αναγνωριστεί για να ζήσει και να δώσει ένα νόημα στη ζωή μας.
Η ζωή μας είναι μια κινηματογραφική ζωή.
Καθ. Jacques Quintin,
Québec, Καναδάς, 2020
Πώς να παραθέσετε αυτό το άρθρο: Quintin, J., «Introduction: La projection du sujet humain et la rencontre de soi», Amechanon. Revue Internationale du «Laboratoire de Recherche en Philosophie Pratique» (L.R.Ph.P.), vol. II, 2018-2020, Rhodes: L.R.Ph.P., 2020, pp. 25-35.
Εισαγωγή: Η προβολή του ανθρώπινου υποκειμένου και η συνάντηση με τον εαυτό
Κατεβάστε ολόκληρο το άρθρο ΕΔΩ
Πώς να παραθέσετε αυτό το άρθρο: Théodoropoulou, E., «Le cinéma, la philosophie et le piège pédagogique: gestes et détails», Amechanon. Revue Internationale du «Laboratoire de Recherche en Philosophie Pratique» (L.R.Ph.P.), vol. II, 2018-2020, Rhodes: L.R.Ph.P., 2020, pp. 36-62.
Cinema, philosophy and the pedagogical trap: gestures and details 
Ο κινηματογράφος, η φιλοσοφία και η παιδαγωγική παγίδα: χειρονομίες και λεπτομέρειες
Building on a question concerning the interrogation and re-imagining of the way by which cinema permits the exploration and understanding of existential questions, we try to discuss the function of the cinema as pedagogical means through a reflection on the relation between film and philosophy. The conception’s revisitation of the pedagogical approach during the philosophical processing of a film, through a series of reading gestures, is flanked by a thinking on a possible highlighting of the detail. 
Keywords: cinema, philosophy, pedagogical means, detail, gesture.
Κατεβάστε ολόκληρο το άρθρο ΕΔΩ
Πώς να παραθέσετε αυτό το άρθρο: Garde-Granger, P., «Réflexion éthique et philosophique sur l’euthanasie et le suicide assisté autour du film ‘La mer intérieure’ d’Alejandro Amenábar», Amechanon. Revue Internationale du «Laboratoire de Recherche en Philosophie Pratique» (L.R.Ph.P.), vol. II, 2018-2020, Rhodes: L.R.Ph.P., 2020, pp. 63-73.
Ethical and philosophical reflection on euthanasia and assisted suicide based on Alejandro Amenábar’ s film «The Inner Sea»
 Ηθικός και φιλοσοφικός αναστοχασμός για την ευθανασία και η υποβοηθούμενη αυτοκτονία με βάση την ταινία του Alejandro Amenábar «The Inner Sea»
Amenábar’s film Inner Sea recounts the story of Sampedro, a quadriplegic Galician poet who fought for the decriminalization of euthanasia in the 80s and 90s in Spain. The film serves as a guide for reflection on the ethical and philosophical issues raised by Sampedro’s request to die, to examine the evolution of the situation on assisted dying in our Western society and to discuss how cinematic experience touches us and transforms our perception of others and the world.
Keywords: euthanasia, assisted suicide, die assistance, ethic, philosophy, cinema.
Κατεβάστε ολόκληρο το άρθρο ΕΔΩ
 
Πώς να παραθέσετε αυτό το άρθρο: Guimarães, B., D., «Monstres et médecins. Une réflexion clinique et esthétique autour du film ‘L’ Homme Éléphant’, de David Lynch», Amechanon. Revue Internationale du «Laboratoire de Recherche en Philosophie Pratique» (L.R.Ph.P.), vol. II, 2018-2020, Rhodes: L.R.Ph.P., 2020, pp. 74-83.
Monsters and physicians. A clinical and aesthetic reflection on the film «The Elephant Man», by David Lynch
 Τέρατα και θεράποντες. Ένας κλινικός και αισθητικός στοχασμός για την ταινία «The Elephant Man», του David Lynch
The article develops the link between the doctor/patient relationship as presented by David Lynch’s film «The Elephant Man» as a metaphor for the role of the psychotherapist, explorer of the shadows of the human spirit, not without the risk of getting lost in the darkness or not finding the path to his client. By a phenomenological reduction method, the film puts us back to an image drawn from Japanese architecture, the «toko no ma», and we believe therapy is an experience of the contact between shadow and light, which the contrast equals of what comes out of the consciousness and overflows in the clinical relationship.
Keywords: cinema, psychiatry, phenomenology, therapeutic relationship.
Κατεβάστε ολόκληρο το άρθρο ΕΔΩ
Πώς να παραθέσετε αυτό το άρθρο: Mousseau, C., «La mélancolie, le Verbe et l’Espoir dans le film ‘Arrival’», Amechanon. Revue Internationale du «Laboratoire de Recherche en Philosophie Pratique» (L.R.Ph.P.), vol. II, 2018-2020, Rhodes: L.R.Ph.P., 2020, pp. 84-103.
 Melancholy, the Word and Hope in the movie «Arrival»
 Η Μελαγχολία, η Λέξη και η Ελπίδα στην ταινία «Arrival»
Fixing her thoughts in the hermeneutical encounter in the film Arrival, the author proposes an uncommon and existential understanding of melancholy. For this purpose, she argues that there is an ontological dimension to melancholy, meaning that human beings essentially respond to the necessity for separation, loss and individuation, while there remains in them a melancholy for the absolute, for painless and infinit unity. Likewise, considered existentially, Arrival appears as a genuine display of pathos and human affectivity with regards to existentials truths, such as alterity and responsability, as well as solitude and finitude. An interstellar tragedy metaphorizing existential dramas, it appears that the movie displays a phenomenality well related to melanchol- and by its side, to hope and despair – namely by itss reflections revolving around the fall, loss and grief, but also as a promise of possibilities through language.
Keywords: Cinema, existence, Arrival, melancholia, hope, hermeneutics.
Κατεβάστε ολόκληρο το άρθρο ΕΔΩ
Πώς να παραθέσετε αυτό το άρθρο: Σαραφιανός, Ν., «Ο κινηματογράφος και η φιλοσοφία του Stanley Cavell: ο ‘ρεαλισμός’ στις ομιλούσες ταινίες και το ζήτημα της μεταφοράς και των γλωσσικών παιγνίων στο σινεμά (η περίπτωση του Κυνόδοντα)», Αμήχανον. Διεθνές Περιοδικό του «Εργαστηρίου Έρευνας στην Πρακτική Φιλοσοφία» (Ε.Ε.Π.Φ.), vol. II., 2018-2020, Ρόδος: Ε.Ε.Π.Φ., 2020, σσ. 104-120.
 Ο κινηματογράφος και η φιλοσοφία του Stanley Cavell: ο «ρεαλισμός» στις ομιλούσες ταινίες και το ζήτημα της μεταφοράς και των γλωσσικών παιγνίων στο σινεμά (η περίπτωση του Κυνόδοντα)
 Cinema and Stanley Cavell’s philosophy: «realism» in sound films and the question of metaphor and language games in cinema (the case of Dogtooth)
 Το παρόν άρθρο προσπαθεί να παρουσιάσει, αρχικά, τη σκέψη του Stanley Cavell σε σχέση με τον κινηματογράφο. Παρουσιάζει και αναλύει το βασικό επιχείρημα του αμερικάνου φιλοσόφου ότι ο κινηματογράφος είναι η απουσία της πραγματικότητας που προβάλλεται αλλά και η κινούμενη εικόνα του σκεπτικισμού. Επίσης, κάνει αναφορά στις ομιλούσες ταινίες οι οποίες, ανάμεσα σε άλλα, αποτελούν κατά τον Cavell έναν πολύ σημαντικό τρόπο να βλέπουμε τον κινηματογράφο ως μίμηση της καθημερινής ομιλίας των ανθρώπων. Εκκινώντας από την τελευταία διαπίστωση το άρθρο διερευνά τη δυνατότητα να αναλύουμε τα γλωσσικά στοιχεία μιας ταινίας: συγκεκριμένα τη γλωσσική μεταφορά και τα γλωσσικά παίγνια, όπως αυτά παρουσιάζονται στον Κυνόδοντα (2009) του Γιώργου Λάνθιμου.
 Λέξεις-κλειδιά: κινηματογράφος, ρεαλισμός, σκεπτικισμός, πραγματικότητα, καθημερινή γλώσσα, γλωσσικά παίγνια, μεταφορά, Stanley Cavell, φωτογραφία.
Κατεβάστε ολόκληρο το άρθρο ΕΔΩ
Πώς να παραθέσετε αυτό το άρθρο: Gueye, S., T., M., «De la parole libératrice à l’écriture de l’existence citoyenne. Un regard sartrien sur ‘Écrire pour exister’ et ‘Les Grands Débatteurs’», Amechanon. Revue Internationale du «Laboratoire de Recherche en Philosophie Pratique» (L.R.Ph.P.), vol. II, 2018-2020, Rhodes: L.R.Ph.P., 2020, pp. 121-141.
From liberating speech to the writing of civic existence. A sartrian analysis of «Freedom writers» and «The Great Debaters»
Από τον απελευθερωτικό λόγο στη γραφή της αστικής ύπαρξης. Μια σαρτρική ανάλυση των ταινιών «Freedom writers» και «The Great Debaters»
In the Hollywood film landscape, African-Americans occupy a preponderant place that can be interpreted in various ways. Our article is part of an analysis through the use of a Sartrean perspective about the liberating effect of speech and writing on citizen existence through two films: Freedom writers and The Great Debaters. Far from the image of poverty, delinquency and failure, these two films pave the way for a more realistic analysis of young black students who, doomed to delinquency and perdition, have succeeded in taking charge of a positive horizon focused on the rejection of fatality and inaction. With Sartre’s glasses, the analysis of these two films allowed to show the idea that the important thing is not what people do to you, but what you do of what people have done to you.
Keywords: racism, education, freedom, education, young, citizen, black, commitment.
Κατεβάστε ολόκληρο το άρθρο ΕΔΩ
Πώς να παραθέσετε αυτό το άρθρο: Jeffrey, D., «Monstres initiatiques et séries jeunes», Amechanon. Revue Internationale du «Laboratoire de Recherche en Philosophie Pratique» (L.R.Ph.P.), vol. II, 2018-2020, Rhodes: L.R.Ph.P., 2020, pp. 142-160.
 Initiatory monsters and TV series for adolescents
 Τα μυητικά τέρατα και τηλεοπτικές εκπομπές για εφήβους
Ancient societies ritualised the passage of young people to adult responsibilities. But these rites are gone. On the other hand, the rich initiatory symbols associated with them such as the bite, the swallowing, the monster and the regressus in the womb invade the contemporary imagination. Literatures, cinema, series and video games regularly put them on the scene. What do these productions of the imaginary tell us about the passage of teenagers into adulthood in our modernized societies? This text answers this question in two stages. First, by referring to the old pubertary rites to know the origin of the initiatory symbols. Subsequently, by raising the veil on the initiatory monsters in the contemporary imaginary of the young series.
Keywords: Initiation, passage, adulthood, monster, swallowing, bite, adult identity.
Κατεβάστε ολόκληρο το άρθρο ΕΔΩ

 

Πώς να παραθέσετε αυτό το άρθρο: Quintin, J., «La portée ontologique de l’ herméneutique: cinéma et développement de l’empathie», Amechanon. Revue Internationale du «Laboratoire de Recherche en Philosophie Pratique» (L.R.Ph.P.), vol. II, 2018-2020, Rhodes: L.R.Ph.P., 2020, pp. 161-177.
 The ontological scope of hermeneutics: film and the development of empathy
 Το οντολογικό πεδίο της ερμηνευτικής: κινηματογράφος και ανάπτυξη της ενσυναίσθησης
Film is an art that fits into people’s ordinary lives. More than the narrative framework, it is the images that penetrate the intimacy of the spectators. We can see it as a tool for education, mainly empathy. For example, in medicine, film is used to give access to the lived world of patients. Film allows the spectator to exercise a phenomenological look. However, we will show that hermeneutics is necessary to understand and participate in the development of empathy towards what inhabits the human being, knowing that there is always more in a work, as in a human experience, than what we can say about it. In this way, film, by exposing worlds that are particularly different from ours, becomes another way of exercising philosophy and ethics, which gives film an ontological scope. The thinking of Heidegger, Merleau-Ponty, Ricoeur and Gadamer will serve as support.
Keywords: World, empathy, openness, hermeneutics, phenomenology, education.
Κατεβάστε ολόκληρο το άρθρο ΕΔΩ
Η Ενότητα Στο Εργαστήριο καταγράφει δράσεις του Ε.Ε.Π.Φ. που σχεδιάστηκαν, ώστε να διερευνήσουν τον τρόπο με τον οποίο είναι δυνατόν να συγκροτηθούν ερευνητικές πρακτικές με φιλοσοφικούς τρόπους, που θα αναπτύσσονται σε δημόσιους χώρους (όπως εδώ, το σχολείο και η κοινότητα) και να αναμετρήσουν τα αποτελέσματα των εφαρμογών τους σε συνάρτηση με τη δυναμική του θεωρητικού τους πλαισίου και τη σύνδεσή τους κυρίως με το χώρο της Τέχνης.
Πρακτικά: 1ο Διεθνές Σεμινάριο Υποψηφίων Διδακτόρων/ισσών
«Θεματικές Έρευνας Ι, 2019-2020»
Το Σάββατο, 28 Σεπτεμβρίου 2019, η Έλενα Θεοδωροπούλου και ο Christophe Miqueu είχαν τη χαρά να φιλοξενήσουν ένα διεθνές σεμινάριο υποψηφίων διδακτόρων/ισσών, στο πλαίσιο του Εργαστηρίου Έρευνας στη Πρακτική Φιλοσοφία/Ε.Ε.Π.Φ. (Τμήμα Επιστημών της Προσχολικής Αγωγής και του Εκπαιδευτικού Σχεδιασμού του Πανεπιστημίου Αιγαίου, στη Ρόδο). Αυτό το 1ο Σεμινάριο, με τίτλο Θεματικές Έρευνας Ι, 2019-2020, σχεδιάστηκε και εγκαινιάστηκε από την Έλενα Θεοδωροπούλου, αναπτύσσοντας με αυτόν τον τρόπο τις συνεργατικές και διαπολιτισμικές δράσεις του Ε.Ε.Π.Φ., προκειμένου να παρασχεθεί ένας ελεύθερος χώρος για αναστοχασμό και διάλογο με τους/τις νέους ερευνητές/τριες. Έτσι, αυτοί/ές κλήθηκαν να παρουσιάσουν και να προτείνουν για συζήτηση την ερευνητική τους εργασία στη φιλοσοφία και στις επιστήμες της εκπαίδευσης, μέσα από διαφορετικές οπτικές και διαφορετικές προσβάσεις.
Αυτή η στιγμή του διαπολιτισμικού διαλόγου και της κοινής έρευνας, αναπτύχθηκε σε τρεις τουλάχιστον άξονες. Καταρχάς, καθώς το σεμινάριο επικεντρώθηκε κυρίως στις εκπαιδευτικές πρακτικές, ιδίως από την πλευρά των νέων ερευνητών/τριών που συμμετείχαν στο σεμινάριο (στην πλειονότητά τους άλλωστε εκπαιδευτικοί), επέτρεψε να προχωρήσει η διαδικασία ιδιοποίησης των εμπειρικών θεματικών, που διασχίζουν τα εκπαιδευτικά συστήματα στην Ελλάδα, τη Γαλλίας και σε χώρες της Λατινικής Αμερικής (σύμφωνα με την προέλευση όσων συμμετείχαν στο σεμινάριο). Σε αυτή τη βάση, οι συμμετέχοντες/ουσες είχαν επίσης την ευκαιρία να σκεφτούν τη διαφορά ανάμεσα στους νόμους, τους εκπαιδευτικούς μηχανισμούς και κανονισμούς, τις παιδαγωγικές αντιλήψεις, και τις πολιτικές κι εκπαιδευτικές θεωρίες στις οποίες αυτοί θεμελιώνονται. Το ερώτημα περί της παιδαγωγικής ελευθερίας και της περίπλοκης εξέλιξής της, υπό το φως των εκπαιδευτικών μεταρρυθμίσεων που εμπνέονται από τη νέα δημόσια διοίκηση, ή ακόμα και τα ηθικά διακυβεύματα που συνδέονται με τις περίπλοκες καταστάσεις, μέσα στις οποίες βρίσκονται στην καθημερινότητά τους οι εκπαιδευτικοί ως αναστοχαζόμενοι/ες επαγγελματίες στο πεδίο, είναι ζητήματα που κατά κύριο λόγο ήρθαν στο επίκεντρο των συζητήσεων. Είχαν επιπλέον την ευκαιρία να αποκτήσουν γνώση καταστάσεων που προκύπτουν σε τάξεις συγγενικές ή παρόμοιες με τις δικές τους και σε διαφορετικά συμφραζόμενα, να αναρωτηθούν και να θέσουν σε προβληματισμό μια εκπαιδευτική πράξη, η οποία βρίσκεται συνεχώς σε διαδικασία ανανέωσης, να θέσουν υπό ερώτηση την αφήγηση που ξεδιπλώνεται γύρω από αυτήν και την εννοιολογία που τη συνοδεύει, και φυσικά να σκεφτούμε τις σχολικές μονάδες της κάθε χώρας, τη ποικιλομορφία των επαγγελματικών τοποθετήσεων που βρίσκουμε στο σχολείο και το πλήθος των φιλοσοφικών στάσεων, που διέπουν την κατανόηση του τι σημαίνει να εκπαιδεύεις.
Κατά δεύτερο λόγο, οι συμμετέχοντες/ουσες είχαν την ευκαιρία να σκεφτούν στο επίπεδο της πρακτικής φιλοσοφίας και της σύνδεσής της με διαφορετικές προσεγγίσεις και θεματικές, που προέρχονται από την τέχνη ή τη λογοτεχνία, προσπαθώντας να συλλάβουν τις επιπλοκές μιας τέτοιας σύνδεσης, τις διάφορες πτυχές της καθώς και τις πιθανές παρεξηγήσεις. Σε ένα τρίτο επίπεδο, αυτή η ημέρα της από κοινού έρευνας υπήρξε μια ευκαιρία να δοκιμαστούν και να συζητηθούν οι διαφορετικές μεθοδολογικές προσεγγίσεις, που κάθε ερευνητής/τρια φέρει με το ερευνητικό του σχέδιο και να επιχειρηθεί η κατανόηση του φιλοσοφικού τους διακύβευματος και των ερωτημάτων τα οποία αυτές οι προσεγγίσεις αναδεικνύουν σχετικά με την ίδια την έννοια της μεθόδου.
Το 1ο διεθνές σεμινάριο υποψηφίων διδακτόρων/ισσών είναι ένα σημαντικό βήμα στο πλαίσιο της στρατηγικής συνεργασίας μεταξύ του Ε.Ε.Π.Φ. και του SPH (EA4574, κοινό εργαστήριο των Πανεπιστημίων του Bordeaux και του Bordeaux Montaigne). Αυτό έγινε εφικτό χάρη στην υποστήριξη του προγράμματος Erasmus +, το οποίο επέτρεψε στον Christophe Miqueu να έρθει στo Πανεπιστήμιο Αιγαίου ως επισκέπτης καθηγητής. Προκύπτει επομένως, η θέληση ανανέωσης αυτού του σεμιναρίου, ώστε να πολλαπλασιαστούν στο μέλλον οι ανταλλαγές τόσο μεταξύ έμπειρων ερευνητών/τριών όσο και μεταξύ νέων ερευνητών/τριών, στη Γαλλία, την Ελλάδα και σε άλλες χώρες, και να αξιοποιηθεί, μέσα από κοινές δημοσιεύσεις, το έργο που έχει από κοινού αναληφθεί.
Καθ. Έλενα Θεοδωροπούλου και Καθ. Christophe Miqueu,
Ρόδος-Bordeaux, 2018-2020
Πώς να παραθέσετε αυτό το άρθρο: Alfonzo, R., N., «Três Cantos Nativos dos Índios Kraó & Papaoutai (Stromae) [videos]», Amechanon. International Journal of the «Laboratory of Research on Practical  Philosophy» (L.R.P.Ph.), 2018-2020, Rhodes: L.R.P.Ph., 2020, pp. 187-189.
 Choir of Pedro II School- campus Engenho Novo II
Group singing is taken as an experience of opening and creation through listening/making listening (to oneself, to the other, to the world) with an emphasis in experimentation in the many fields involved in the construction of the individual/collective voice, of repertoire and of the choir as a group. What is desired is the weaving of a knowledge of relations instead of contents, in which the most important is how to make, its effects and the refining of the feeling of whether something is good in what it is – all of which involve thinking a way of being in a group, a way of being. Attention is to be given to musical relations in conversations and the dialogical relations in musical practices; composing with what is proper (singular) and also improper (common), potentializing the forces of the group and stimulating the overcoming of limits. It is important that all the production of the choir result from collaborative effort, from such a composition in which there is a feeling of collective authorship – even if the music or arrangement was not invented by the singers. The two videos show that feeling – the result of the group trafficking between regions «close» or «distant» from their culture, with interventions of collective composition in body and sound movement…
Κατεβάστε ολόκληρο το άρθρο ΕΔΩ
Πώς να παραθέσετε αυτό το άρθρο: Miqueu, C., «Disobeying in the name of the Republic: about the ethical revolt of ‘disobedient’ teachers», Amechanon. International Journal of the «Laboratory of Research on Practical Philosophy» (L.R.P.Ph.), 2018-2020, Rhodes: L.R.P.Ph., 2020, pp. 191-200.
Disobeying in the name of the Republic: about the ethical revolt of «disobedient» teachers
Ανυπακοή στο όνομα της Δημοκρατίας: περί ηθικής εξέγερσης των ανυπάκουων εκπαιδευτικών
This paper focuses on the case of disobedient teachers, and particularly on the example of Alain Refalo, a French primary school teacher who refused to implement a national reform of education in 2008. Driven by an ethic imbued with a keen sense of what the historic mission of the school of the people is, A. Refalo justifies his choice not to follow reforms that are, according to him, contrary to the principles of the republican school. If the individual merit of his «ethical revolt» is understandable, it remains that one can question the limits of insubordination assumed alone (or even as part of an ephemeral Collective), and the meaning of disobedience in the name of Republic values themselves.  
Keywords: disobedience, Republic, resistance, principles, emancipation.
Κατεβάστε ολόκληρο το άρθρο ΕΔΩ
Πώς να παραθέσετε αυτό το άρθρο: Μονιούδη, Μ., «Φιλοσοφία και Κριτική Σκέψη, μια μη σχέση στην εκπαίδευση: από την παραγνώριση στον εξοβελισμό και την παραχάραξη», Αμήχανον. Διεθνές Περιοδικό του «Εργαστηρίου Έρευνας στην Πρακτική  Φιλοσοφία» (Ε.Ε.Π.Φ.), vol. II., 2018-2020, Ρόδος: Ε.Ε.Π.Φ., 2020, σσ. 201-236.
Φιλοσοφία και Κριτική Σκέψη, μια μη σχέση στην εκπαίδευση: από την παραγνώριση στον εξοβελισμό και την παραχάραξη
Philosophy and Critical Thinking, a non-relationship in education: from misunderstanding to eradication and counterfeiting
Η παρούσα εργασία, αφορά στην διερεύνηση των συνθηκών και την αναζήτηση και αποσαφήνιση αιτιών που είναι δυνατό να εξηγήσουν την παράδοξη κατάσταση υποχώρησης της Κριτικής Σκέψης, την ίδια στιγμή που αποτελεί επίλεκτο εκπαιδευτικό στόχο. Στο πλαίσιο αυτό επιλέγεται η κατανόηση της Κριτικής Σκέψης, εντός της φιλοσοφικής της μήτρας, ως προϋπόθεση για την αποσαφήνιση των αιτιών που αποδυναμώνουν την ύπαρξή της και τα αποτελέσματά της στην εκπαίδευση, αλλά και συνθήκη για την ανίχνευση τρόπων για την άρση αυτής της αδυναμίας. Επιχειρείται να καταδειχθεί, ότι η καλλιέργεια της Κριτικής Σκέψης αποτελεί επιτακτική υποχρέωση της εκπαίδευσης, όχι όμως ως επιλεκτική και ευκαιριακή διδακτική επιλογή, αλλά, στη βάση της θεμελιώδους σύνδεσής της με τη ιστορία και τη μεθοδολογία της φιλοσοφίας, ως τρόπος επαναπροσδιορισμού της ίδιας της εκπαιδευτικής κουλτούρας και της στάσης των εκπαιδευτικών μέσα στην τάξη, τόσο απέναντι στη γνώση όσο και απέναντι στο παιδί.
Λέξεις-Κλειδιά: φιλοσοφία, κριτική σκέψη, εκπαίδευση.
Κατεβάστε ολόκληρο το άρθρο ΕΔΩ
Πώς να παραθέσετε αυτό το άρθρο: Μπάρδας, Σ.-Α., «Εκπαίδευση Χαρακτήρα: μια κριτική προσέγγιση», Αμήχανον. Διεθνές Περιοδικό του «Εργαστηρίου Έρευνας στην Πρακτική  Φιλοσοφία» (Ε.Ε.Π.Φ.), vol. II., 2018-2020, Ρόδος: Ε.Ε.Π.Φ., 2020, σσ. 237-266.
 Εκπαίδευση Χαρακτήρα: μια κριτική προσέγγιση
 Character Education: a critical approach
Στην παρούσα δημοσίευση επιχειρείται να καταδειχθεί ότι η εκπαίδευση χαρακτήρα αποτελεί ένα εκπαιδευτικό πρόγραμμα – εργαλείο της εκπαιδευτικής πολιτικής των χωρών-κρατών που το εφαρμόζουν, με στόχο – ρητό και άρρητο -τη χειραγώγηση της σκέψης και της συμπεριφοράς των νέων, σύμφωνα με προκαθορισμένα πρότυπα. Η εκπαίδευση χαρακτήρα επιτάσσει και παράγει τον δογματισμό, τον κατηχητισμό, τον αυστηρό δασκαλοκεντρισμό, στοχεύοντας σε μια εγχάραξη καθορισμένων αξιών και σε μια καθοδηγούμενη τροποποίηση της σκέψης και της συμπεριφοράς, μέσα από διαδικασίες στείρας κατάκτησης γνώσης, μίμησης παραδειγμάτων, απαγωγής και αξιολόγησης. Ως εκ τούτου, φαίνεται ότι οι στόχοι και οι πρακτικές της εκπαίδευσης χαρακτήρα δεν καλλιεργούν την ανάπτυξη κριτικής και αυτόνομης σκέψης, που θα ενίσχυε τα άτομα στην κατεύθυνση μιας ενσυνείδητης διαμόρφωσης των αξιακών τους επιλογών.
Λέξεις–κλειδιά: χαρακτήρας, εκπαίδευση, αξίες, δογματισμός, κατήχηση, χειραγώγηση.
Κατεβάστε ολόκληρο το άρθρο ΕΔΩ
Πώς να παραθέσετε αυτό το άρθρο: Νομικού, Α., «Από τον Κώδικα Επαγγελματικής Συμπεριφοράς στην Επαγγελματική Ηθική», Αμήχανον. Διεθνές Περιοδικό του «Εργαστηρίου Έρευνας στην Πρακτική  Φιλοσοφία» (Ε.Ε.Π.Φ.), vol. II., 2018-2020, Ρόδος: Ε.Ε.Π.Φ., 2020, σσ. 267-277.
 Από τον Κώδικα Επαγγελματικής Συμπεριφοράς στην Επαγγελματική Ηθική
From the code of professional conduct to professional ethics
Στην Ελλάδα υφίσταται μόνο ένας γενικός κώδικας δεοντολογίας και συμπεριφοράς δημοσίων υπαλλήλων, τον οποίο ο/η κάθε υπάλληλος οφείλει να γνωρίζει και να εφαρμόζει. Η αναφορά στην επαγγελματική ηθική ωστόσο, κατά κανόνα θα πρέπει να σηματοδοτεί την έμφαση στην ανάγκη διαμόρφωσης από τα άτομα μιας ηθικής αντίληψης αναφορικά με το επάγγελμα (ανεξαρτήτως και παράλληλα με την ύπαρξη ή όχι ενός δοσμένου κώδικα) αντί στην απλή εφαρμογή εξωτερικών κανόνων. Η διαμόρφωση αυτή αποτελεί προϋπόθεση για τη λειτουργία ενός κανονιστικού πλαισίου στο ελληνικό δημόσιο.
Λέξεις-κλειδιά: ελληνικό δημόσιο, κώδικας επαγγελματικής συμπεριφοράς, επαγγελματική ηθική.
Κατεβάστε ολόκληρο το άρθρο ΕΔΩ
 
Πώς να παραθέσετε αυτό το άρθρο: Ρέντη, Α.-Κ., «Είναι εδώ η φιλοσοφία;», Αμήχανον. Διεθνές Περιοδικό του «Εργαστηρίου Έρευνας στην Πρακτική  Φιλοσοφία» (Ε.Ε.Π.Φ.), vol. II., 2018-2020, Ρόδος: Ε.Ε.Π.Φ., 2020, σσ. 278-287.
 «Είναι εδώ η φιλοσοφία;»
 «Is philosophy here
Στο παρόν άρθρο γίνεται προσπάθεια σύντομης παρουσίασης της θέσης της φιλοσοφίας στα αναλυτικά προγράμματα του ελληνικού εκπαιδευτικού συστήματος. Ακόμα κι αν αυτό έχει επιχειρηθεί ξανά και ξανά να αποτυπωθεί από σημαντικούς ερευνητές και φιλοσόφους, η φιλοσοφία προτείνουμε να εμφανίζεται «στο κενό, στη χαραμάδα, στην πιθανότητα παιχνιδιού» την ώρα του μαθήματος.
«Πότε θεωρείται ότι είναι νωρίς για μια τέτοια διδασκαλία, αλλά και πότε είναι πλέον αργά;»*
 Λέξεις-κλειδιά: αναλυτικό πρόγραμμα, φιλοσοφία, εκπαιδευτικό σύστημα.
Κατεβάστε ολόκληρο το άρθρο ΕΔΩ
 
Πώς να παραθέσετε αυτό το άρθρο: Ramos, D., B., A., «Ethical and political possibilities of teacher’s narratives: the responsibility of being together in school space», Amechanon. International Journal of the «Laboratory of Research on Practical Philosophy» (L.R.P.Ph.), 2018-2020, Rhodes: L.R.P.Ph., 2020, pp. 289-304.
Ethical and political possibilities of teacher’s narratives: the responsibility of being-together in school space
Οι ηθικές και πολιτικές δυνατότητες των αφηγήσεων των δασκάλων: η ευθύνη του να είσαι-μαζί στο σχολικό χώρο
H παρούσα εργασία παρουσιάζει το αποτέλεσμα μιας έρευνας στις αφηγήσεις εκπαιδευτικών σχετικά με το «να είσαι μαζί» στο σχολείο. Ο στόχος ήταν να στοχαστούμε τις ηθικές και πολιτικές δυνατότητες αυτών των ιστοριών. Αναλύεται η διυποκειμενική συνάντηση στην καθημερινή ζωή στο σχολικό χώρο. Αυτό το φαινόμενο θεωρείται ως το υπόστρωμα το οποίο δίνει νόημα στο σχολείο, χωρίς να σκεφτόμαστε τους λόγους για τις ενέργειές μας, δηλαδή, ως o διαισθητικός, προ-λογικός και προ-κατηγορηματικός χώρος, όπου αναδύεται η άμεση εκπαιδευτική δράση.
Συζητά το προφανές αδιαμφισβήτητο μιας αρμονικής συνύπαρξης και αναλαμβάνει τη δυνατότητα μιας ευρείας αναρώτησης σχετικά με το τι μας συμβαίνει, όταν είμαστε μαζί στο σχολείο. Παρουσιάζεται η ανάλυση μίας από τις ιστορίες, η οποία αιτιολογεί τη συγκάλυψη του νοήματος της καθημερινής ύπαρξης, διαμορφωμένη από τις ιστορίες και τις τραγωδίες, οι οποίες ανοίγουν δυνατότητες για να σκεφτούμε το σχολείο ως χώρο ηθικής και πολιτικής συνύπαρξης.
Λέξεις-κλειδιά: αφηγήσεις, δάσκαλοι, υποκειμενικότητα, ηθικός, πολιτικός, ευθύνη, συνύπαρξη.
Κατεβάστε ολόκληρο το άρθρο ΕΔΩ
Πώς να παραθέσετε αυτό το άρθρο: López, P., M., «The immanent to life body», Amechanon. International Journal of the «Laboratory of Research on Practical Philosophy» (L.R.P.Ph.), 2018-2020, Rhodes: L.R.P.Ph., 2020, pp. 305-346.
The immanent to life body
Το εμμενές στη ζωή σώμα
Κατά τη διάρκεια της πρακτικής μου στο Εργαστήριο Έρευνας στην Πρακτική Φιλοσοφία (Ε.Ε.Π.Φ.) του Πανεπιστημίου Αιγαίου (Ρόδος/Ελλάδα), υπό την ευθύνη της Καθηγήτριας Έλενας Θεοδωροπούλου, διεξήχθησαν διάφορες συζητήσεις σχετικές με το θέμα της διδακτορικής μου έρευνας: «Από τον τελειόφοιτο σπουδαστή στον αρχάριο δάσκαλο: η οικοδόμηση του εαυτού». Από μια νιτσεϊκή φιλοσοφική οπτική γωνία και μέσω της γενεαλογικής μεθόδου, διαπιστώθηκε ότι η έννοια που συμπυκνώνει την αυστηρότητα του αντικειμένου της έρευνας και λύνει το αίνιγμά του είναι η έννοια αυτού καθαυτού του Σώματος και των πολλαπλών ενστικτωδών ορμών του, όπως ξυπνούν μέσα στο υποκείμενο ως η ίδια του η δύναμη. Ο εαυτός κατοικεί το σώμα, και πάντα αφουγκράζεται, ψάχνει να αυτοπροσδιοριστεί, συγκρίνει, υποτάσσει, κατακτά και καταστρέφει. Η έρευνά μας δείχνει ότι ο/η αρχάριος/α δάσκαλος/α είναι διονυσιακός και διαλεκτικά Απολλώνιος/α, υποφέρει, επιθυμεί, επιδιώκει την τελειότητα και, μερικές φορές, γίνεται επαναστάτης/ρια.
Λέξεις-κλειδιά: σώμα, εαυτός, διονυσιακός, απολλώνιος, πόνος, ελευθερία, επανάσταση.
Κατεβάστε ολόκληρο το άρθρο ΕΔΩ
Πώς να παραθέσετε αυτό το άρθρο: Gaivota, D., «Invisibility and materialism: what can a thought of hiddenness do?», Amechanon. International Journal of the «Laboratory of Research on Practical Philosophy» (L.R.P.Ph.), 2018-2020, Rhodes: L.R.P.Ph., 2020, pp. 348-361.
Invisibility and materialism: what can a thought of hiddenness do?
Aορατότητα και υλισμός: τι μπορεί μια σκέψη της κρυπτότητας να κάνει;
Μεγαλώσαμε και μάθαμε να μιλάμε και να σκεφτόμαστε σε έναν κόσμο όπου η ορατότητα θεωρείται δεδομένη. Εποπτεύοντας από θέση της βασικής αίσθησης, οργανώνουμε τον κόσμο μας γύρω από την ικανότητα να βλέπουμε. Λόγω του τρόπου με τον οποίο ο πολιτισμός μας ασχολείται με την ορατότητα, ειδικά στο πλαίσιο της δυτικής σκέψης, το σκοτάδι, το αόρατο, το κρυφό, το απόκρυφο και το μυστήριο έχουν πάρει κατά κύριο λόγο αρνητικό σχήμα – απαιτώντας πάντα μια αποκάλυψη, έναν φωτισμό που να ελευθερώνει την ανθρώπινη κατάσταση από το σκοτάδι. Αυτό το άρθρο επιδιώκει να βρει άλλες γραμμές για να σκεφτεί την πραγματικότητα, αποδεικνύοντας πρώτα ότι όλη η ορατότητα προέρχεται από δομές και θεσμούς των οποίων η λειτουργία περιγράφεται από συνδέσμους και σύμφωνα εξουσίας και, δεύτερον, ότι αυτές οι δομές υπάρχουν μόνο σε μια εντελώς αφηρημένη κατάσταση. Μέσω της ανάγνωσης των συγγραφέων που σκέφτονται άμεσα ή έμμεσα γύρω από την κρυπτότητα ή / και το αθέατο στο έργο τους, το άρθρο επιδιώκει να επισημάνει μια εναλλακτική σύνδεση με τον κόσμο μέσα από μια ριζικά υλιστική προοπτική: ξεπερνώντας την αφαίρεση που ενέχει η έννοια και η ορατότητα ως τρόπο σκέψης και προτείνει περισσότερους απτούς τρόπους ευαισθητοποίησης  σε σημάδια που δεν είναι φανερά.
Λέξεις κλειδιά: Αορατότητα, κρυπτότητα, υλισμός, σημεία.
Κατεβάστε ολόκληρο το άρθρο ΕΔΩ
Πώς να παραθέσετε αυτό το άρθρο: Νικολακοπούλου, Έ., «Η εμφάνιση των λέξεων portemanteau στη λογοτεχνία και η ντελεζιανή πρόσληψή τους», Αμήχανον. Διεθνές Περιοδικό του «Εργαστηρίου Έρευνας στην Πρακτική  Φιλοσοφία» (Ε.Ε.Π.Φ.), vol. II., 2018-2020, Ρόδος: Ε.Ε.Π.Φ., 2020, σσ. 362-375.
 Η εμφάνιση των λέξεων portemanteau στη λογοτεχνία και η ντελεζιανή πρόσληψή τους
The emergence of portemanteau words in literature and their deleuzian reception
Με το παρόν κείμενο, θα προσπαθήσουμε να καταγράψουμε και να αναδείξουμε όψεις των λέξεων portemanteau, έτσι όπως αυτές αρχικά εμφανίζονται στη λογοτεχνία, και συγκεκριμένα στους Lewis Carroll και James Joyce, και όπως κατόπιν προσλαμβάνονται από την ντελεζιανή φιλοσοφία, εκκινώντας από το Logique du sens, ως ‘εσωτερικές’ λέξεις portemanteau, παράδοξα φωνής, που περιορίζονται από, και a priori αντιφάσκουν προς, τον εαυτό τους. Ο Gilles Deleuze, λαμβάνοντας υπόψη τη γλώσσα, τα παιχνίδια και τη λογοτεχνία, προσπαθεί να καθορίσει και να θέσει μεταξύ νοήματος και μη-νοήματος έναν αυθεντικό τύπο εσωτερικής σχέσης, όχι ως άρνηση μιας υπάρχουσας δομής αλλά ως συνεχή παραγωγή νοήματος.
Λέξεις-κλειδιά: λέξεις portemanteau, Gilles Deleuze, γλώσσα, λογοτεχνία, φιλοσοφία, νόημα, μη-νόημα.
Κατεβάστε ολόκληρο το άρθρο ΕΔΩ
Πώς να παραθέσετε αυτό το άρθρο: Χρονοπούλου, Ε.-Ε., «Το κρυφό: Μια διερεύνηση για το Παραπρόγραμμα», Αμήχανον. Διεθνές Περιοδικό του «Εργαστηρίου Έρευνας στην Πρακτική  Φιλοσοφία» (Ε.Ε.Π.Φ.), vol. II., 2018-2020, Ρόδος: Ε.Ε.Π.Φ., 2020, σσ. 376-401.
Το κρυφό: Μια διερεύνηση για το Παραπρόγραμμα
The Hidden: An exploration for the Latent Curriculum
Η έρευνα για την έννοια του Παραπρογράμματος τη φέρνει αναπόφευκτα αντιμέτωπη με την έννοια του κρυφού. Εκτός από τις ποιότητες και την έκταση αυτού που (απο)κρύπτεται κατά το παιδαγωγικό και διδακτικό εγχείρημα, φαίνεται αναγκαία μια σφαιρικότερη προσέγγιση της έννοιας της κρυπτότητας, για μια ιχνηλάτηση των ποικίλων διαδρομών τις οποίες η έννοια του κρυφού ενδέχεται να ακολουθεί για να συναντήσει, τυχαία ή όχι, έννοιες του πεδίου/ των πεδίων της εκπαίδευσης όπως το Παραπρόγραμμα. Το κείμενο αυτό, αφορμώμενο από μια βιβλιογραφία που δεν έχει άμεση σχέση με ζητήματα της εκπαίδευσης, αποτυπώνει αυτόν τον προβληματισμό, εξετάζοντας καταρχάς την έννοια κρυφού και εν συνεχεία τη σχέση του με τη γλώσσα, το μύθο, τη μαγεία, την τελετουργία, τη θρησκεία, το θέατρο και την πολιτική, για να καταλήξει στην πιθανή συνάρθρωση όλων αυτών με την έννοια του Παραπρογράμματος, πιθανότητα που θα οδηγήσει στον επαναπροσδιορισμό της και θα φωτίσει τα σημεία τομής της με την Επαγγελματική Ηθική.
Λέξεις-Κλειδιά: Κρυφό Αναλυτικό Πρόγραμμα, Παραπρόγραμμα, κρυπτότητα, κρυφό, Φιλοσοφία της Παιδείας.
Κατεβάστε ολόκληρο το άρθρο ΕΔΩ
Πώς να παραθέσετε αυτό το άρθρο: Δημητροπούλου , Π., «Η σχέση ανθρώπου και χώρου. Θεατρικά περιβάλλοντα αταξίας», Αμήχανον. Διεθνές Περιοδικό του «Εργαστηρίου Έρευνας στην Πρακτική  Φιλοσοφία» (Ε.Ε.Π.Φ.), vol. II., 2018-2020, Ρόδος: Ε.Ε.Π.Φ., 2020, σσ. 403-436.
 Η σχέση ανθρώπου και χώρου. Θεατρικά περιβάλλοντα αταξίας
 The connection between human being and space. Theatrical environments of disorder
Στο άρθρο αυτό επιχειρείται να επισημανθούν οι αλληλεξαρτήσεις αλλά και οι δυναμικές που οδηγούν σε χειραφετήσεις από τις εγκάθετες αναπαραστάσεις του χώρου, όσο και να τεθούν ερωτήματα σε σχέση με τα όρια του χώρου σε περιβάλλοντα θεατρικής αταξίας. Για το λόγο αυτό, θα αντιληφθούμε τη σχέση χώρου και ανθρώπου, σε ό,τι ονομάζουμε δυτικό κόσμο, στο πλαίσιο ενδεικτικών στιγμών τόσο ιστορικών, κοινωνικών, όσο και επιστημονικών ή φιλοσοφικών, οι οποίες επηρέασαν τη συνύπαρξή τους. Ακολούθως θα επικεντρωθούμε στην πολλαπλότητα των ταυτοτήτων του χώρου στη σύγχρονη πόλη, αναδεικνύοντας την ανθρώπινη σημασία σε αυτόν, προβάλλοντας αντί – δομές που υποστηρίζουν, ενθαρρύνουν, ελευθερώνουν, τη σχέση ανθρώπου και χώρου. Συγκεκριμένα, μέσω των θεατρικών χώρων, θα εμβαθύνουμε στις σχέσεις ηθοποιού και θεατή ενώ, θα αναγνωρίσουμε την αταξία ως τον χώρο εκείνο, όπου καλλιεργούνται πράξεις οι οποίες δημιουργούν διεξόδους, ανοίγματα, περάσματα, α-δυνατότητες μετάβασης, συγκρότησης σκέψης και παραγωγής νοήματος.
Λέξεις – κλειδιά: Χώρος, άνθρωπος, σχέσεις, χειραφέτηση, θέατρο, αταξία.
Κατεβάστε ολόκληρο το άρθρο ΕΔΩ
Πώς να παραθέσετε αυτό το άρθρο: Πάττα, Ε., «Το κωμικό στοιχείο στο graphic novel ‘Maus: Η ιστορία κάποιου που επέζησε’», Αμήχανον. Διεθνές Περιοδικό του «Εργαστηρίου Έρευνας στην Πρακτική  Φιλοσοφία» (Ε.Ε.Π.Φ.), vol. II., 2018-2020, Ρόδος: Ε.Ε.Π.Φ., 2020, σσ. 437-462.
 Το κωμικό στοιχείο στο graphic novel «Maus: Η ιστορία κάποιου που επέζησε»
 Τhe comic element in the graphic novel «Maus: A survivor’s tale»
Με αφόρμηση την ετυμολογία της λέξης κόμικς, η οποία προέρχεται από τη λέξη κωμικός (αρχ. κωμικός < κῶμος)-για να δηλώσει το φαιδρό και αστείο περιεχόμενο των πρώτων κόμικς- και την ύπαρξη δομικών στοιχείων του είδους, τα οποία μπορούν δυνάμει να χαρακτηριστούν ως κωμικά, όπως οι οπτικές μεταφορές, το καδράρισμα, ο γραφισμός, η σχηματοποίηση-παραμόρφωση των ηρώων, επιχειρήθηκε να εντοπιστεί το κωμικό στοιχείο στο «Maus» του Art Spiegelman μιας και το γραφιστικό μυθιστόρημα ακολουθεί τους ίδιους κανόνες-κώδικες με τη γλώσσα των κόμικς. Φαίνεται ότι ο συγγραφέας αφήνει να αναφανεί το κωμικό στοιχεία σε λεκτικό επίπεδο, ενώ, την ίδια στιγμή, τίθενται σε καταστολή τα δυνάμει δομικά κωμικά στοιχεία του γραφιστικού μυθιστορήματος. Η κίνηση αυτή του Spiegelman, δεδομένου ότι το θέμα του “Maus” είναι το Ολοκαύτωμα (ένα περιεχόμενο, δηλαδή, βαθιά τραυματικό), θέτει τα όρια του τραγικού και κωμικού υπό σκέψη, κυρίως όμως μετατρέπει το ίδιο το γραφιστικό μυθιστόρημα σε μια πιο εξελιγμένη λογοτεχνική εκδοχή των κόμικς, μετατροπή που θα μας απασχολήσει στην παρούσα ανακοίνωση.
Λέξεις-κλειδιά: κωμικό στοιχείο, Maus, Ολοκαύτωμα, graphic novel.
Κατεβάστε ολόκληρο το άρθρο ΕΔΩ

Copyright 2019 – Laboratory of Research on Practical Philosophy (L.R.P.Ph.), University of the Aegean.

Scroll Up Skip to content